Warning: session_start() [function.session-start]: open(/tmp/sess_tm6pcogsudh3rr8ai72m4hdkp7, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in /home/bichkhe/public_html/home.php on line 1
TRANG THƠ BÍCH KHÊ - NƠI GẶP GỠ CỦA NHỮNG NGƯỜI YÊU THƠ BÍCH KHÊ

          DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
KHI NHÀ VĂN ĐỒNG HÀNH CÙNG DÂN TỘC

                                                                                                                         Phan Hồng Giang

Đạo đức là sự đồng cảm sâu xa nỗi đau con người

Năm nay là năm được mùa các đại hội. "Đến hẹn lại lên", văn nghệ sĩ khắp nước tề tựu chốn đô thành. Gặp nhau là vui, gặp nhau là lo âu và hy vọng, là thêm một lần chiêm nghiệm lẽ tồn tại của nghề nghiệp mình...

Cũng tình cờ, năm nay hàng triệu người đọc trên thế giới cùng hướng về nhà văn Nga A. Sêkhốp nhân kỷ niệm 150 năm ngày sinh (1860 - 2010) của bậc kỳ tài văn chương này.

Mặc dù vốn không thích lắm những dịp lễ lạt kỷ niệm rầm rộ, ồn ào, nhưng tôi vẫn tìm đọc lại những trang văn của Sêkhốp để rồi một lần nữa bái phục văn tài, nhân cách của ông - nhà văn đã luôn đồng hành cùng nhân dân Nga...

Không thể nói về nhiều tác phẩm của ông, chỉ xin dừng lại ở một truyện ngắn nổi tiếng: "Cây phúc bồn tử".

Truyện là lời kể của bác sĩ thú y Ivan Ivanứt, một người bạn của tác giả. Ivan có người anh là Nhicôlai, một viên chức xoàng ở Sở Thuế vụ. Suốt đời, Nhicôlai chỉ mơ ước tậu được một trang trại riêng, ở đấy thế nào cũng phải trồng một cây phúc bồn tử. Nhicôlai nhịn ăn, nhịn mặc, dành dụm từng đồng lương trong hàng chục năm liền và cuối cùng đã toại nguyện.

An nhàn nhấm nháp cái thú làm chủ một trang trại, anh ta phát phì ra, các đường nét trên mặt đều chảy xệ xuống: Trong trang trại của anh ta, người đầu bếp cũng chậm chạp, nặng nề, cả con chó giữ nhà cũng béo tròn như con lợn.

Ivan đến thăm anh và được mời ăn những trái phúc bồn tử vừa hái trong vườn nhà. Nhicôlai nhai vội vàng, ngấu nghiến, miệng xuýt xoa:

- Chà, ngon tuyệt, ngon tuyệt! Em thử nếm mà xem!

Sêkhốp chỉ dựng lên như thế đoạn đời một con người. Thoạt tiên có thể nghĩ rằng: Mơ có một trang trại riêng (tất nhiên không phải bằng nguồn tiền tham nhũng), thèm được ăn trái cây hái từ vườn nhà - chuyện này thường quá, ước mơ này có vẻ hiền lành quá, có gì đáng để ý đâu?

Nhưng dưới cái nhìn tinh tường, nghiêm khắc theo chuẩn mực đạo đức rất cao của nhà văn Sêkhốp, thì cái vẻ thỏa mãn tột độ, niềm sung sướng gần như phải reo lên, nhẩy lên của tay điền chủ nghiến ngấu nhai những trái phúc bồn tử của cả một đời người kia đã tố cáo không chỉ sự nghèo nàn thảm hại trong lẽ sống của y, mà ở một lớp tầng sâu hơn - còn là sự tòng phạm với những điều ác tày đình đang diễn ra trên khắp nước Nga Sa hoàng thời ấy.

Chúng ta như được đọc những dòng suy nghĩ tiếp của Sêkhốp qua lời tự sự của vị bác sĩ Ivan:

Nhà văn Sêkhốp - bậc kỳ tài văn chương
"Không hiểu vì đâu, những ý nghĩ của tôi về hạnh phúc con người bao giờ cũng pha lẫn buồn rầu, và đến lúc này, khi trông thấy một con người thỏa mãn, hạnh phúc, một cảm giác nặng nề gần như tuyệt vọng choán cả lòng tôi... Tôi hình dung quả thật đã có quá nhiều những người thỏa mãn hạnh phúc!

Đó là cả một sức đè nặng ghê gớm! Anh hãy thử nhìn lên cuộc đời này: Sự đê tiện và nhàn hạ của những kẻ có quyền thế, sự dốt nát, và bị dày vò như súc vật của những kẻ yếu, đâu đâu cũng thấy cảnh nghèo khổ đến cùng cực, chật chội, tha hóa, rượu chè, nghiện ngập, đạo đức giả, dối trá...

Thế mà trong khắp mọi nhà và trên đường phố, đều thấy lặng lẽ, bình yên: Trong số 50 nghìn người sống ở thành phố này, không một ai thét to lên, bày tỏ sự phẫn nộ... Tất cả đều bình yên, lặng lẽ, chỉ có con số thống kê câm là biết phản đối: Bao nhiêu người phát điên, bao nhiêu thùng rượu đã uống cạn, bao nhiêu trẻ con bị đoản mệnh... Một thứ trật tự như vậy chắc là cần phải có, chắc là người tốt số cảm thấy hạnh phúc chỉ vì những kẻ bất hạnh lặng lẽ chịu đựng...

...Sáng sớm hôm ấy, tôi rời nhà người anh, và từ đó tôi không thể nào sống nổi ở thành phố này được nữa. Sự yên lặng, bình thản chung quanh đè nặng lòng tôi, tôi sợ nhìn những khung cửa sổ. Đối với tôi giờ đây không có cảnh tượng nào nặng nề hơn cảnh một gia đình hạnh phúc quây quần bên bàn và uống nước chè..."

Sêkhốp cùng nhân vật của ông đã nghiêm khắc quá chăng? Cái nhìn cuộc đời của ông có cực đoan quá không? Suy cho cùng thì "ngồi quây quần uống nước chè" bên khung cửa sổ sáng ánh đèn đâu phải là phạm tội!?

Thế rồi Sêkhốp vẫn bày tỏ sự phẫn nộ. Với ông, "pháp luật chỉ là cái đạo đức tối thiểu", cái chuẩn đạo đức nhiều lần cao hơn mà lương tâm nhà văn đòi hỏi phải là sự đồng cảm sâu xa với nỗi đau của đồng loại, là sự phá bỏ cái im lặng - "đồng lõa với cái ác" đang ngự trị trong xã hội Sa hoàng.

Chỉ qua thiên truyện ngắn này ta đã thấy hiển hiện nhân cách lớn lao của nhà văn Sê khốp, tấm gương cho những người viết nặng lòng trắc ẩn noi theo.

Nhà văn, anh ở đâu?

Xã hội ta hôm nay tất nhiên khác xa thời Sêkhốp sống. Nhưng không thể nói chung quanh chúng ta không còn những điều gây bức xúc, đau lòng.

Không xa những sân golf sang trọng, xanh mỡ màng, là những dãy nhà ổ chuột xác xơ trên kênh rạch đen ngòm, hôi thối. Người nông dân mất đất, tiêu hết tiền đền bù, không biết sống tiếp bằng nghề gì. Chó becgiê đã cắn xé đến chết người phụ nữ nghèo đi mót cà phê trước sự vô cảm của nhiều người có trách nhiệm. Các cháu nữ sinh vị thành niên trở thành đồ chơi mua vui cho các bậc mày râu, tai to mặt lớn và rồi lại đang phải ngồi tù.

Những ngư dân bám biển mưu sinh bị đánh đập, cướp bóc, xua đuổi ngay trên vùng lãnh hải của nước mình. Những đứa trẻ đến trường, đánh cược với mạng sống của mình, bằng cách đu dây qua dòng sông chảy xiết, khi nhiều dự án viển vông ngốn cả núi tiền vẫn đang được vẽ ra. Những ngôi biệt thự hoành tráng nguồn gốc mờ ám vẫn mọc lên như thách thức... Nơi này nơi khác, người dân vẫn còn chưa "dám mở miệng ra" mà nói lên những bức xúc của mình...

Các nhà văn đã đồng hành cùng dân tộc?
Nhà văn, anh ở đâu trong trận chiến không tiếng súng mà đầy cam go đang diễn ra hàng ngày nhằm xóa bỏ những điều ngang trái để thực hiện mục tiêu cao cả vì "dân giàu, nước mạnh; xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"?

Vẫn biết nhà văn bộc lộ thái độ của mình thông qua tác phẩm thơ, truyện, tiểu thuyết...đầy ắp những tình cảm và suy nghĩ trước hiện thực cuộc đời bằng nghệ thuật ngôn từ điêu luyện. Người đọc vẫn chờ đợi, lắng nghe tiếng nói trực tiếp của nhà văn, những tâm hồn nhạy cảm và những trí tuệ sắc sảo, đầy bản lĩnh.

Tuy vốn không ưa những lời có vẻ to tát, nhân ngày hội ngộ của giới văn nhân khắp ba miền Bắc - Trung - Nam (tiếc là còn quá ít người Việt từ nước ngoài), tôi vẫn muốn nói lời chúc cho các nhà văn: Trước khi và trong khi cầm bút, hãy chia sẻ tình thương với từng số phận con người, hãy là một công dân biết canh cánh lo toan cùng dân tộc trước vận mệnh của đất nước này, hôm nay và mai sau!

Nguồn: TuanVietnam.net

 

Các bài khác:
· TẠ VŨ - NGƯỜI GỌI HOA XOAN NỞ
· TRẦN QUỐC THỰC - NHỮNG LỜI NGẬP NGỪNG CHÂN CẢM
· PHẠM TIẾN DUẬT-NGƯỜI ĐI LẠC TRONG HÒA BÌNH
· VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VÀ BÁO CHÍ TRONG CUỘC SỐNG
· VỀ BÀI VĂN 'LẠ' MÀ CHẲNG... LẠ
· VĂN HỌC VIỆT-MỸ SAU CHIẾN TRANH: NHÌN NHAU BẰNG NHỮNG KHUÔN MẶT THẬT
· TẢN MẠN VỀ NHÀ VĂN DƯƠNG HƯỚNG VỚI "BẾN KHÔNG CHỒNG" VÀ "DƯỚI CHÍN TẦNG TRỜI"
· HÃY VIẾT ĐẾN KIỆT CÙNG THẦN TRÍ
· CHẾ LAN VIÊN- CẮT ĐỨT LÒNG ANH TRĂNG CỦA EM
· PHÍA SAU NƯỚC MẮT
· NHÀ VĂN NAM CAO TRỞ VỀ QUÊ HƯƠNG
· TIỂU THUYẾT VN ĐẦU XXI TỪ GÓC NHÌN HẬU HIỆN ĐẠI
· VĂN NGHỆ VÀ CHÍNH TRỊ
· VÀNG ẢNH VÀNG ANH
· VŨ QUẦN PHƯƠNG-3 BÀI THƠ 3 PHẬN ĐỜI
· 'THOÁT Y DƯỚI TRĂNG' VÀ DẤU HỎI LỚN VỀ TÍNH CHÂN THẬT NGHỆ THUẬT CỦA TÁC PHẨM VĂN HỌC
· BÔNG HỒNG CÀI ÁO
· CÓ VÀNG ANH RỒI, CHẢ SỢ?
· PHÙNG QUÁN – NGƯỜI UỐNG RƯỢU CẤT TỪ LÁ KHỔ SÂM
· NHÌN TỪ 2009 - 1 SỐ 'CĂN BỆNH' VĂN CHƯƠNG

 

  
Gia đình Bích Khê   

Warning: Unknown: open(/tmp/sess_tm6pcogsudh3rr8ai72m4hdkp7, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/tmp) in Unknown on line 0