Warning: session_start() [function.session-start]: open(/tmp/sess_1sgibs7ci0nttaocm53aqto915, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in /home/bichkhe/public_html/home.php on line 1
TRANG THƠ BÍCH KHÊ - NƠI GẶP GỠ CỦA NHỮNG NGƯỜI YÊU THƠ BÍCH KHÊ

          DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
TRUYỆN NGẮN 2010 : THIẾU NỖ LỰC BỨT PHÁ?

 
 

                                                                                   Lê Hương Thủy

 
 

Thực tiễn văn học từ xưa đến nay đã chứng minh một thực tế: những thành tựu văn học không mang tính kỳ hạn, tính chu kỳ mà luôn biên thiên, đầy những yếu tố bất ngờ, khó đoán định. Sự xuất hiện một tài năng văn chương, một tác phẩm kiệt xuất không tùy thuộc vào những nhân tố cố định, lại càng không phải là một mẫu số chung. Cũng khó có thể tiên lượng được một tác giả với những tác phẩm xuất sắc trong năm nay, năm sau họ sẽ viết được những tác phẩm mới và tiếp tục gặt hái được thành tựu. Điều đó còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố, ở độ chín, sự tích lũy, những phút lóe sáng, cũng có khi là sản phẩm của thời đại, của bối cảnh xã hội, đời sống cá nhân - những động hình tư tưởng của nhà văn trong sự tương tác với các mối quan hệ xã hội. Bài viết này đề cập đến đời sống của thể loại truyện ngắn trong năm 2010 - một thể loại được nhiều cây bút lựa chọn khi bắt đầu sự nghiệp văn chương và nhiều người trong số họ đã có được sự khởi đầu tốt đẹp, đã thành danh cũng như có được những tác phẩm có dấu ấn trong đời sống văn học.

 

 

 

Dù đã có được vài ba tập truyện ngắn đáng chú ý nhưng nhìn một cách toàn cục năm qua là một năm khá trầm lắng với đời sống thể loại truyện ngắn, bởi sự thiếu vắng các giải thưởng dành cho truyện ngắn, thiếu vắng những tác phẩm có sức hút thực sự với dư luận và người đọc, thiếu vắng những tác phẩm thể hiện nỗ lực bứt phá.

 

 

 

Trước hết, là từ các giải thưởng. Ba tập truyện ngắn Cô con gái ngỗ ngược (Võ Diệu Thanh) - giải nhì, Visa (Hải Miên) - giải ba, Tạm trú (Đỗ Duy) - giải tư trong Giải thưởng văn học tuổi 20 lần IV là những giải thưởng hiếm hoi của thể loại truyện ngắn trong năm 2010. Trong số ba tác giả truyện ngắn đoạt giải thì Hải Miên từng viết văn, từng có sách xuất bản và với chị Visa là sự trở lại với văn chương, một sự bắt đầu mới sau quãng thời gian gián cách. Viết về cuộc sống, tình yêu thời tuổi trẻ, về những xung đột khó có thể hóa giải giữa một bên là văn minh vật chất và một bên là hạnh phúc đích thực của mỗi con người; vấn đề bản sắc trong bối cảnh toàn cầu hóa,… đằng sau những câu chữ có phần giản dị là những trăn trở của con người trên hành trình kiếm tìm lẽ sống.

 

So với những năm trước số lượng các tập truyện ngắn được in trong năm 2010 cũng không hề thua kém, tuy nhiên lại chưa có những đột phá, chưa có nhiều tác phẩm vượt trội tạo nên những hiện tượng, những hiệu ứng trong đời sống văn học. Trong số những tập truyện ngắn đã được xuất bản trong năm 2010 có thể kể đến Người chăn kiến (Bùi Ngọc Tấn), Onkel yêu dấu (Trần Thùy Mai), Lỏng và tuột (Trần Đức Tiến), Gửi nắng cho sông (Huỳnh Thạch Thảo), Truyện ngắn Nguyễn Bắc Sơn, Truyện ngắn Hoàng Minh Tường,… Thuộc lớp nhà văn không còn trẻ về tuổi đời còn có Nhật Chiêu - một cây bút mới gia nhập đời sống văn học hôm nay với ba tập truyện ngắn được in trong thời gian gần đây. Viết tên trên nước (2010) là tập truyện ngắn mới nhất của ông, ở cây bút truyện ngắn này luôn cho thấy khát vọng, những nỗ lực làm mới văn chương với lối viết mang hơi hướng hậu hiện đại.

 

 

 

          Khi nói đến truyện ngắn, tôi không khỏi nghĩ đến những người viết trẻ bởi trên thực tế nhiều người viết trẻ đã chọn truyện ngắn để thử sức trên bước đường đến với văn chương (trước khi viết tiểu thuyết). Vậy thì, năm qua truyện ngắn trẻ có gì mới?

 

 

 

          Năm qua, nhiều cây bút trẻ vẫn tiếp tục ra mắt bạn đọc bằng những tập truyện ngắn mới: Di Li có Tháp Babel trên đỉnh thác ánh trăng, Chiếc gương đồng; Nguyễn Ngọc Tư với Khói trời lộng lẫy, Dương Bình Nguyên với Chuyện tình Pari, Nguyễn Thế Hùng với Ngược ngàn, Bùi Thị Như Lan với Bồng bềnh sương núi, Phạm Duy Nghĩa với 12 truyện ngắn, Uông Triều với tập truyện ngắn đầu tay Đôi mắt Đông Hoàng, Lê Anh Hoài với Tẩy sạch vết yêu,… Với Tẩy sạch vết yêu, Lê Anh Hoài đã có buổi ra mắt giới thiệu tác phẩm với công chúng. Từ những gì đã thể hiện qua tác phẩm, cả trong cách đặt tên cho cuốn sách, Lê Anh Hoài đã cho thấy những thể nghiệm táo bạo của chính tác giả cho dù những thể nghiệm đó có hoặc không có được sự đồng tình, hưởng ứng của độc giả. Dụng ý của tác giả Lê Anh Hoài khi đặt tên tác phẩm Tẩy sạch vết yêu với lời chú ở trang đầu “tập sách này hân hạnh được Công ty chất tẩy rửa TASAVEYE tài trợ” là làm sao để tạo được một cái tên thật “sốc, sến, chuối”, là một cách để thu hút sự chú ý của người đọc, là một cách chơi với văn chương. Trong số những người viết trẻ thì Di Li có tới ba tập truyện được xuất bản trong năm 2010. Khởi nghiệp từ truyện ngắn, nếu như ở những tập truyện ngắn trước đó, Di Li thể hiện được thế mạnh trong dòng văn học trinh thám – kinh dị thì với Tháp Babel trên đỉnh thác ánh trăng, chị lại có xu hướng đi vào những vấn đề của đời thường, một không gian của hiện thực gần gũi với những khoảng khắc, những trạng thái sống, trạng thái tâm lý của con người trong xã hội hiện đại.

 

 

 

Với tập truyện ngắn Khói trời lộng lẫy, Nguyễn Ngọc Tư đã lại cho thấy những năng lực sáng tạo cũng như sức bền của ngòi bút. Tập truyện đã thu hút được sự chú ý của người đọc, sách in ra nhanh chóng được bán hết. Điều này một phần là hiệu ứng từ sự kiện công chiếu bộ phim Cánh đồng bất tận, hơn nữa cái tên Nguyễn Ngọc Tư đã trở thành một thương hiệu trên thị trường sách hiện nay. Đáng chú ý trong tập truyện ngắn mới nhất của chị là truyện ngắn Khói trời lộng lẫy – tác phẩm được lấy làm tên chung cho cả tập truyện, từng được đăng dài kỳ trên báo Văn nghệ trong năm 2009. Đằng sau câu chuyện về quãng đời lưu lạc, trốn chạy của Di và em trai mình là những vấn đề của nhân sinh, là nỗi cô đơn thăm thẳm, là những mất mát khi thiên nhiên đang dần bị hủy hoại. Người chị với đứa em cùng cha khác mẹ tìm cách thoát khỏi cuộc sống thị thành, đến sống ở xóm Cồn hoang vắng và cuộc hành trình kéo dài mười bốn năm tưởng để thoát khỏi thế giới văn minh vật chất nhưng thiếu thốn tình người lại trở thành bất khả. Bao giờ cũng là giọng văn và thứ ngôn ngữ đậm chất Nam bộ nhưng truyện của chị luôn có sức lay động trái tim người đọc, dẫu rằng chưa thấy được sự đột phá của Nguyễn Ngọc Tư ở tập truyện ngắn này.

 

 

 

Trong những năm gần đây nhiều tác phẩm của các nhà văn Việt Nam ở hải ngoại đã được xuất bản trong nước làm phong phú thêm cho đời sống văn chương đương đại. Năm 2010, tập truyện ngắn Lại chơi với lửa của Linda Lê - nhà văn gốc Việt thành danh trên văn đàn Pháp là sự kiện đáng chú ý. Sự trở về của nhà văn sau ba mươi năm cùng với sự kiện ra mắt cuốn sách đã thu hút sự chú ý của giới truyền thông cũng như nhiều người đọc từng biết đến tác phẩm của chị (năm 2009 tiểu thuyết Vu khống của Linda Lê đã được chuyển ngữ và xuất bản ở Việt Nam). Lại chơi với lửa không phải là tác phẩm dễ đọc. Truyện của chị là những trang viết đầy day dứt và ám ảnh: ám ảnh về cái chết, cái viết, về những thân phận lưu vong – những người lưu vong bị tách khỏi cội rễ (quê hương bản quán) và những kẻ lưu vong trên chính đất nước họ, xa lạ với chính môi trường đang sống. Với vốn tri thức phong phú và những kiến giải độc đáo, với lối viết đầy những suy tưởng, ẩn dụ, hàm ngôn, truyện ngắn của Linda Lê dẫu kén chọn người đọc nhưng cũng lại có sức mê hoặc với những ai chấp nhận đồng hành với người viết để đi vào khám phá, giải mã thế giới nghệ thuật mà nhà văn đã tạo tác.

 

 

 

Tập Truyện ngắn 8x plus gồm 25 truyện ngắn của 19 tác giả thế hệ 8x mà tên tuổi của nhiều người trong số họ đã không còn xa lạ với độc giả như Phạm Thị Điệp Giang, Nguyễn Văn Học, Nhã Thuyên, rồi Nguyễn Thiên Ngân – cây bút vừa đoạt giải trong cuộc thi Văn học tuổi hai mươi lần 4 với tiểu thuyết Những chuyển điệu. Nếu như chỉ dăm năm về trước, sự xuất hiện của các cây bút thế hệ 8x (đa phần là truyện ngắn) còn là hiện tượng mới mẻ trên văn đàn, sáng tác của họ từng gây nên những tranh luận khá gay gắt thì giờ đây nhiều người trong số họ đã thực sự nhập cuộc vào đời sống văn chương đương đại cho dù đến tập truyện này những non nớt trong kỹ thuật viết, trong cách xử lý chất liệu hiện thực là điều chưa thể tránh khỏi. 11/25 truyện ngắn được kể bởi nhân vật xưng “tôi”, 12/19 tác giả là người viết nữ, 25 truyện ngắn trong tập truyện là những góc nhìn đời sống trong con mắt của những người trẻ. Các tác giả trong tập truyện đã bước qua tuổi hai mươi, họ đang sở hữu thứ tài sản vô giá mà tạo hóa ban tặng, đó là tuổi trẻ. Liệu họ có đủ niềm đam mê và khả năng sáng tạo để đi tiếp con đường sáng tác văn chương nhiều thử thách? Điều này sẽ được trả lời trong tương lai và người đọc chờ đợi ở họ.

 

 

 

Năm 2010 là năm diễn ra đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Đây cũng là dịp để các nhà văn, những người làm sách sáng tác, biên soạn những tác phẩm, tuyển tập về vùng đất kinh kỳ xưa và nay. Tuyển tập truyện ngắn Thăng Long Hà Nội (3 tập) gần ba nghìn trang tập hợp những truyện ngắn viết về vùng đất Thăng Long, từ những tác phẩm mà ở đó thể loại truyện ngắn còn ở hình thức sơ khai đến những tác phẩm đương đại. Ngoài ra còn có thể kể đến các tập truyện ngắn Hà Nội trong mắt tôi (Nguyễn Khải), Hà Nội dấu xưa - tuyển truyện và ký Nguyễn Huy Tưởng. Không còn là công việc mang tính hình thức theo dòng sự kiện; sự có mặt của những cuốn sách đó giúp người đọc có được cái nhìn lịch đại cũng như có thể nhận diện rõ hơn về một vùng văn học Thăng Long, mảnh đất sản sinh nhiều tài năng văn chương cũng là nơi kết tinh những tác phẩm văn chương đặc sắc, làm nên một dòng riêng giữa nguồn chung.

 

 

 

Năm 2010 đi qua đồng nghĩa với mười năm đầu của thế kỷ XXI đang khép lại, trong quãng thời gian đó, đời sống văn học đương đại đã có những thay đổi đáng kể. Một trong những sự thay đổi lớn của đời sống văn học hôm nay là việc hình thành nên một đội ngũ đông đảo những người viết trẻ. Dù còn có những  hạn chế nhưng sự xuất hiện của những người viết trẻ hôm nay đã đem lại cho văn học những góc nhìn mới, cũng như sự đa dạng về bút pháp. Trên phương diện thể loại, truyện ngắn của các cây bút trẻ đã ít nhiều tạo được dấu ấn trong đời sống văn học. Trong dòng chảy đó, nhiều cây bút đã tạo được chỗ đứng riêng biệt và đang từng bước khẳng định vị thế, phong cách của mình, cũng có những cây bút xuất hiện thưa thớt rồi “rửa tay gác bút”. Không hy vọng tất cả những người viết trẻ hôm nay trong tương lai sẽ là những nhà văn lớn nhưng có thể tin tưởng ở một số hạt nhân và “hãy đi xa hơn nữa” luôn là điều người đọc hôm nay kỳ vọng ở họ./.

 

 

 

 

 

Bài đã đăng báo Văn nghệ Trẻ

 

Các bài khác:
· TIỂU THUYẾT 2010 VÀ NHỮNG TIẾNG NÓI PHẢN BIỆN
· SÔI ĐỘNG THƠ VIỆT NAM NĂM 2010
· BÀN VỀ THƠ - phần 2
· THANH THẢO - NGƯỜI LẬP KỶ LỤC GHINET CHO THƠ VIỆT
· BÀN VỀ THƠ
· SỰ TRẢI NGHIỆM VÀ TÍCH HỢP CÁC YẾU TỐ VĂN HÓA VÙNG MIỀN VÀ CẢM QUAN NGHỆ THUẬT NGUYỄN DU
· VŨ HOÀNG CHƯƠNG - 'THƠ TA CHẲNG VIẾT CHO ĐỜI'
· MỘT BÀI THƠ 'THUẬN NGHỊCH ĐỘC' THẦN TÌNH
· LẬP THỂ CỦA KÝ ỨC VÀ TƯỞNG TƯỢNG XUYÊN QUA “BẦU TRỜI KHÔNG MÁI CHE”
· ĐỌC VÀ THỬ ĐỌC NGUYỄN HUY THIỆP
· NHÌN LẠI BỨC TRANH VĂN HỌC VIỆT NAM 2010
· HOÀNG NGỌC HIẾN - TRIẾT HỌC ẨN DẬT TRONG VĂN HỌC
· BÀI THƠ TẾT CUỐI CÙNG CỦA NGUYỄN BÍNH
· NHỚ TẾ HANH
· CÁI “TÔI” HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG TRONG BÚT KÍ 'AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG ?'
· SARTRE VÀ VĂN HỌC
· MỘT GƯƠNG MẶT ĐẶC BIỆT TRÊN THI ĐÀN VIỆT NAM NHỮNG NĂM 1940-1945
· HOÀNG VŨ THUẬT VÀ T H Ế G I Ớ I 'M À U'
· BÓNG HỒNG HOÀNG LAN TRONG NHẠC TRỊNH
· THANH THẢO - NGƯỜI CHỞ SỬ THI BẰNG PHƯƠNG TIỆN HIỆN ĐẠI

 

  
Gia đình Bích Khê   

Warning: Unknown: open(/tmp/sess_1sgibs7ci0nttaocm53aqto915, O_RDWR) failed: Disk quota exceeded (122) in Unknown on line 0

Warning: Unknown: Failed to write session data (files). Please verify that the current setting of session.save_path is correct (/tmp) in Unknown on line 0