DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
Ý KIẾN VỀ BÀI PHỎNG VẤN GÂY TRANH LUẬN CỦA NGUYỄN THANH SƠN

THĂN SÀI GÒN:

Đầu năm đang dọn thế để đi ra ngoài lấy hên, ngó lên cao thấy ngay ông Nguyễn Thanh Sơn trên báo Thể thao – Văn hóa, số ra ngày 8-2-2011, trả lời cái phỏng vấn: “Văn học Việt Nam đang phải trả giá”.

Trả giá đâu hổng biết, chí thấy phán mấy ý rất to này. Thăn tui xin trích hầu bà con.

“… Bây giờ người viết hoàn toàn tự do. Chỉ trong một tích tắc, người viết hoàn toàn có thể xuất bản tác phẩm của mình ở bất cứ một blog nào hoặc gửi cho các trang mạng văn chương khắp nơi… Bây giờ mọi người đổ lỗi cho không có tự do sáng tác, không có tự do nghệ thuật. Điều đó không hẳn. Hãy nhìn thử xem, văn học hải ngoại, sau bao nhiêu năm, được xem là hoàn toàn tự do, tại sao họ không có tác phẩm lớn?”

“… Nói thì có vẻ hơi sáo, nhưng nói thật, văn chương phải phấn đấu vì một điều gì đó cao quý”.

“… thế hệ nhà văn sinh vào những năm 1980, nhưng theo quan điểm của cá nhân tôi, đó lại là một thế hệ mất niềm tin, mất các giá trị. Chúng ta muốn viết hay, muốn phấn đấu cho điều gì thì phải tin vào những giá trị, còn thế hệ 8X là thế hệ không có giá trị. Họ không biết giá trị của họ ở đâu, không biết giá trị của văn chương, của nghệ thuật ở chỗ nào. Họ không xác định được giá trị cho họ”.

Bà con anh chị em cô bác nào có ý gì mới, xin bàn vào cho tui học hỏi nhờ.

Kính.

NGÔ HUY LIỄN (TIỀN VỆ)

Trước hết, xin cám ơn ông Lâm Quang Thăn đã đem bài phỏng vấn “Văn học Việt Nam đang phải trả giá” của Nguyễn Thanh Sơn ra để đặt vấn đề. Đọc bài phỏng vấn ấy tôi cũng muốn nói thẳng vài ba điều với cái “nhà phê bình văn học” tên là Nguyễn Thanh Sơn này.

Nguyễn Thanh Sơn: Bây giờ người viết hoàn toàn tự do. Chỉ trong một tích tắc, người viết hoàn toàn có thể xuất bản tác phẩm của mình ở bất cứ một blog nào hoặc gửi cho các trang mạng văn chương khắp nơi.

- Anh Nguyễn Thanh Sơn tự xưng là “nhà phê bình văn học” mà sao ăn nói giống y như một tay cán bộ văn hóa phường học tập tốt, công tác tốt vậy. Anh nói người viết ở Việt Nam “hoàn toàn tự do”? Nói thế thì họa may chỉ gạt gẫm được dăm ba đứa con nít chăn trâu. Tự do viết, mà sao phải xin giấy phép xuất bản, phải qua kiểm duyệt, phải bị cắt bỏ, phải bị thu hồi? Anh nói người viết có tự do “xuất bản” trên “bất cứ blog nào” hay gửi cho các trang mạng văn chương “khắp nơi”? Thế thì tại sao công an vẫn không ngừng ra sức đánh sập các blog, các trang mạng văn chương tự do ngay cả ở ngoài nước? Tại sao các bloggers vẫn bị bắt bỏ tù, các nhà văn tự do tư tưởng vẫn bị công an hỏi thăm sức khoẻ?

Nguyễn Thanh Sơn: “Cơ chế tự kiểm duyệt của họ quá lớn. Viết lúc nào cũng lo có được in hay không, viết như thế này có độc giả hay không. Nhà văn trước tiên là viết cho mình. Nếu người viết cứ lo lắng như vậy thì đến bao giờ Việt Nam mới có tác phẩm lớn.”

- Anh vừa nói “bây giờ người viết hoàn toàn tự do”, anh lại nói “cơ chế tự kiểm duyệt của họ quá lớn”, “viết lúc nào cũng lo có được in hay không”. Nói thế mà anh không thấy tự mâu thuẫn thì quá lạ thường. Theo anh thì ở Việt Nam “hoàn toàn tự do”, nghĩa là không có kiểm duyệt, chỉ có các nhà văn “tự kiểm duyệt”! Nhưng nếu văn học ở Việt Nam “hoàn toàn tự do”, không có chế độ kiểm duyệt, thì tại sao nhà văn “lúc nào cũng lo có được in hay không”? Chứ ai cấm họ in vậy? Anh nói thế chẳng khác gì anh tự vả vào mồm mình.

Nguyễn Thanh Sơn: “Bây giờ mọi người đổ lỗi cho không có tự do sáng tác, không có tự do nghệ thuật. Điều đó không hẳn. Hãy nhìn thử xem, văn học hải ngoại, sau bao nhiêu năm, được xem là hoàn toàn tự do, tại sao họ không có tác phẩm lớn?”

- Văn học Việt hải ngoại không có tác phẩm lớn ư? Thế nào là tác phẩm lớn? Chỉ thử nêu ra một trường hợp, chẳng hạn tác phẩm THE BOAT của nhà văn Việt hải ngoại Nam Lê, một nhà văn trẻ người Việt tị nạn ở Úc, đoạt 14 giải thưởng quốc gia và quốc tế, trong đó có cả giải thưởng văn chương Dylan Thomas, được hàng chục nhà phê bình tên tuổi trên thế giới hết lời khen ngợi, thì không phải là tác phẩm lớn hay sao? Hay Nguyễn Thanh Sơn xem Nam Lê không phải là nhà văn Việt vì Nam Lê viết tiếng Anh? Thế tại sao Franz Kafka viết văn tiếng Đức mà vẫn được dân Tiệp xem là nhà văn Tiệp? Tại sao Vladimir Nabokov viết văn tiếng Anh mà vẫn được dân Nga xem là nhà văn Nga? Tại sao Joseph Conrad viết văn tiếng Anh mà vẫn được dân Ba Lan xem là nhà văn Ba Lan? Tại sao nhà văn Việt ở hải ngoại không viết thẳng bằng tiếng Anh, mà phải viết bằng tiếng Việt rồi phải kiếm người dịch sang tiếng Anh để phổ biến với thế giới, thì mới được xem là nhà văn Việt?

Nguyễn Thanh Sơn: “Thế hệ nhà văn lẽ ra phải viết sung sức nhất là thế hệ nhà văn khoảng 30 tuổi, thế hệ nhà văn sinh vào những năm 1980, nhưng theo quan điểm của cá nhân tôi, đó lại là một thế hệ mất niềm tin, mất các giá trị. Chúng ta muốn viết hay, muốn phấn đấu cho điều gì thì phải tin vào những giá trị, còn thế hệ 8X là thế hệ không có giá trị. Họ không biết giá trị của họ ở đâu, không biết giá trị của văn chương, của nghệ thuật ở chỗ nào. Họ không xác định được giá trị cho họ”.

- Một kẻ tự xưng là “nhà phê bình văn học” mà nói thế thì quá hồ đồ. Cả một thế hệ các nhà văn Việt Nam sinh vào những năm 1980 đều “mất niềm tin, mất các giá trị”, “không có giá trị”, “không biết giá trị văn chương” ư? Nhưng họ mất niềm tin gì? Họ mất giá trị gì? Những thế hệ trước đó đã có niềm tin gì, giá trị gì?

Nguyễn Thanh Sơn sinh năm 1970, thế thì anh có niềm tin vào cái gì? Cái giá trị của anh là gì?

Tuyệt đại sách vở báo chí ở Việt Nam đều rêu rao là các thế hệ trước kia có niềm tin vào Đảng, vào cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhưng liệu các thế hệ đó có tác phẩm nào lớn hay không? Còn cái “giá trị” của họ là gì? Là cái “giá trị” của “con người mới XHCN” trong nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IV chăng? Là cái “giá trị” của thứ văn học hiện thực XHCN mà nay đã chết tiệt rồi chăng?

Nguyễn Thanh Sơn: “Trong một năm gần đây, tôi đọc vài tác giả trẻ nhưng không thấy ấn tượng gì lắm.”

- Nhiều năm nay anh không đọc, anh đã tự thú là “đóng băng” . Chỉ “trong một năm gần đây” anh mới đọc vài tác giả trẻ “nhưng không thấy ấn tượng gì lắm”. Anh đọc ít thế thì làm sao anh biết thế hệ nhà văn 8X họ viết cái gì? Thế thì anh dựa vào cái gì mà anh dám nói là cả “thế hệ 8X là thế hệ không có giá trị”, “họ không biết giá trị của họ ở đâu”, “không biết giá trị của văn chương, của nghệ thuật ở chỗ nào”, “họ không xác định được giá trị cho họ”?

Nguyễn Thanh Sơn: “… Nói thì có vẻ hơi sáo, nhưng nói thật, văn chương phải phấn đấu vì một điều gì đó cao quý”.

- Xin làm ơn cho biết Nguyễn Thanh Sơn đã phấn đấu cho cái gì cao quý? Ở Hà Nội này thì ai mà chẳng biết anh. Như chính anh đã kể trên báo VnExpress, khi còn ở trung học, anh học toán, “nhưng vì học toán khó quá nên thi trượt sang lớp thường”. Cuối những năm 80, anh đi học về truyền thông ở Liên Xô. Sau đó anh về nước, “đi buôn quần áo lót, buôn chó cảnh”, rồi “buôn tinh bò”, tiếp thị “bò giống” của Mĩ, rồi trở thành một doanh nhân (chắc là có “văn hóa doanh nhân” chứ chẳng chơi), làm giám đốc điều hành của một công ty tư vấn truyền thông. Phi thương bất phú. Anh giỏi chuyện doanh thương, anh phát giàu.

Có tiền mua tiên cũng được. Mua danh thì càng dễ. Anh muốn mua cái danh của một nhà văn vì có lẽ anh nghe nó sang cả hơn cái danh của một anh “buôn tinh bò”. Nhưng anh lại không có một chút tài sáng tác văn thơ gì cả nên anh nhảy thẳng vào lĩnh vực “phê bình văn học” với những bài báo ngăn ngắn, khen người này một chút, chê kẻ kia một chút, hầu hết đăng trên những tờ báo phổ thông làng nhàng. Viết kiểu ấy thì chẳng cần phải học hành, nghiên cứu gì về phê bình văn học. Anh ứng dụng cái khiếu khôn vặt, nói leo của những tay có “văn hóa doanh nhân” vào những bài “phê bình văn học” của anh. Đối với đám nhà văn trẻ, chưa có thế giá, anh lên giọng kẻ cả, chê bai. Đối với đám già có tên tuổi, anh khéo léo nói vuốt. Anh bung tiền ra đãi đằng đám nhà văn thượng vàng hạ cám ở Hà Nội. Anh nhét bì thư vào túi đám nhà báo chuyên nói láo ăn tiền, sẵn sàng phỏng vấn để lăngxê anh. Chẳng mấy chốc anh nổi lên trên mặt báo ba xu như một “nhà phê bình văn học”! Anh tự xưng cái lối phê bình của anh là “phê bình cảm tính”! Nghĩa là chẳng cần nghiên cứu học thuật gì ráo! Nhưng cả cái sự nghiệp phê bình văn học của anh đầu đuôi chỉ có một cuốn sách gọi là “Phê Bình Văn Học của Tôi” xuất bản năm 2002, tập hợp những bài viết dở thầy dở thợ đăng trên đủ thứ báo lăng nhăng trước đó.

Ồn ào được vài năm, anh tịt, chẳng đọc, chẳng viết gì nữa. Anh dành thì giờ cho việc làm giàu. Anh dành thì giờ để chạy theo “cái đẹp” của các mỹ nhân. Thi thoảng có sự kiện văn học gì đó thì có những kẻ vì mắc nợ miếng chả, cốc rượu, lại mời anh đến để đăng đàn, để anh được “hâm nóng trở lại” , vì anh đã “đóng băng”! Thi thoảng lại có dăm ba nhà báo bịa chuyện ra phỏng vấn anh để kiếm bì thư. Thế là anh lại có dịp mà mặc tình phun châu nhả ngọc.

Anh hãy tự hỏi chính anh đã phấn đấu cho cái gì cao quý? Thế mà anh lại dám lên giọng “văn chương phải phấn đấu vì một điều gì đó cao quý”?

Nguyễn Thanh Sơn: “Văn học Việt Nam có rất nhiều vấn đề. Thứ nhất, chúng ta không có tài năng…”

- Anh nói có lý, văn học Việt Nam có rất nhiều vấn đề. Nhưng anh cũng cần biết rõ điều này: một trong những nguyên nhân khiến văn học Việt Nam ở nước ta hiện nay trở thành một cái chợ tạp nhạp là vì có những anh doanh nhân hám danh xen vào đóng vai “nhà phê bình văn học”.

Anh nói “chúng ta không có tài năng” là quá hồ đồ. Văn học Việt Nam trong và ngoài nước hiển nhiên có những người đầy tài năng mà anh không biết, vì nhiều năm nay anh không đọc, hay là anh biết nhưng cố tình gạt phăng họ đi vì tị hiềm hay vì chính kiến.

Văn học Việt Nam lại còn có cả những người, dù chẳng có tài năng văn chương (như Nguyễn Thanh Sơn, chẳng hạn), nhưng lại có những thứ “tài năng” khác. Họ có tài làm tiền, tài mua danh, tài ăn nói ba hoa không biết ngượng.

 

5 Responses to “Ý KIẾN VỀ BÀI PHỎNG VẤN GÂY TRANH LUẬN”

  1. nhilinhblog 12/02/2011

    http://nhilinhblog.blogspot.com/2011/01/tha-mot-con-lo.html#comments
    1/18/11
    thả một con lô
    số Xuân tờ “Thể thao & Văn hóa cuối tuần”, bạn Nguyễn Trâm Anh phỏng vấn nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn, giật tít “Văn học Việt Nam đang phải trả giá”, thử đọc xem trả giá cái gì, có nhiều không, liếc một phát thì thấy hai đặc điểm to đùng của phê bình Nguyễn Thanh Sơn

    thứ nhất là “phê bình luận anh hùng”, kiểu “bạn bè ngồi quanh, tuốt đũa sáng choang”: “Nguyễn Bình Phương là một nhà văn mà tôi đánh giá rất cao”, “Tác phẩm của Thuận thì tôi không thích lắm. Chị Thuận chơi rất thân với tôi, là cùng ở Nga về, nhưng mà… “xảo quá hóa vụng”", “Chị [Đoàn Minh] Phượng thì làm được chuyện ấy [chuyện ấy tức là "nhà văn phải ngây thơ như một đứa trẻ"]“, “Thuận thiếu cái sự an nhiên như trẻ con”, “Nguyễn Việt Hà thì tạm [tức là tạm hài hước]“, “Bùi Ngọc Tấn, có lúc làm được chuyện ấy [chuyện ấy này thì lại là chuyện "Cái cười nó giúp chúng ta vượt lên cao và chiến thắng nhiều thứ"]“, “Trong tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Ninh có tình yêu”

    phát này là một mũi tên bắn trúng mấy đích, những cái đích nào thì các bạn tự phân tích, trong đó hay nhất chắc là chuyện lựa chọn của các đồng chí tay ngang dạng như thế này, để chuyển sang đặc điểm thứ hai hấp dẫn hơn nhiều, tức là chuyện ấy [chuyện ấy ở đây nó là cái chuyện lô đề]:

    “… văn học Việt Nam đang phải trả giá cho một giai đoạn khủng hoảng từ những năm trước, những năm 1980, 1990. Thế hệ nhà văn lẽ ra phải viết sung sức nhất là thế hệ nhà văn khoảng 30 tuổi, thế hệ nhà văn sinh vào những năm 1980, nhưng theo quan điểm của cá nhân tôi, đó lại là một thế hệ mất niềm tin, mất các giá trị. Chúng ta muốn viết hay, muốn phấn đấu cho điều gì thì phải tin vào những giá trị, còn thế hệ 8X là thế hệ không có giá trị. Họ không biết giá trị của họ ở đâu, không biết giá trị của văn chương, của nghệ thuật ở chỗ nào. Họ không xác định được giá trị cho họ. Chính vì thế nên bây gờ nền văn học phải trả giá.”

    và một lúc sau thì nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn bày tỏ kỳ vọng vào “các bạn trẻ thế hệ 9X”, chủ yếu là vì “Các bạn trẻ bây giờ có Internet, những tác phẩm văn học hay được dịch nhiều hơn”

    hay một cái là cách đây dăm bảy năm, nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn từng lên báo “đặt cược” cho thế hệ 8X, mà vì sao lại đặt cược? chính là vì đó là một thế hệ ảo tưởng, rồi thất vọng (bài này vẫn còn tìm được trên Internet đấy các bạn trẻ 9X ạ)

    cứ phê bình đặt cược, phê bình lô đề thế này, dăm năm nữa lại tiếp tục đặt phát nữa, cứ thế chắc cũng còn phải được dăm ba nhát, đẩy lên OX rồi 1X rồi 2X etc.

    lâu lâu ta thả một con lô, trúng thì oách, sai thì hờ hờ hờ
    Posted by Nhị Linh at 9:42 PM

  2. Sóng ngầm 12/02/2011

    Hii…Đã là phê bình thì không thể tránh khỏi những quan điểm trái ngược. Không biết trước đây NTS thế nào, nhưng qua bài phỏng vấn thì anh ta đang làm khá…công tác phê bình! Đây có thể là chất xúc tác cho sự phát triển…?! Những tác phẩm có chất lượng sẽ là lời đáp chí lý nhất!
    Dẫu biết rằng: ” Sông có khúc…văn có lúc…”, nhưng nền văn học đang rất cần những đóng góp của tất cả mọi người…Vậy nhé!

  3. Túy Nhân (Hà Nội) 12/02/2011

    Đúng, Nguyễn Thanh Sơn nói đúng: “Văn học Việt Nam đang phải trả giá”, nó “đang phải trả giá” cho một hiện thực cay đắng và đáng thất vọng của sự khủng hoảng toàn diện trong đời sống xã hội, khi cái “xã hội chính thức” đang bị cái “chính thức xã hội” (K. Mác) tiếm vị, khi ngồi chồm chỗm giữa chiếu văn là rất nhiều nhà văn phi văn học, chồm chỗm giữa chiếu thơ là rất nhiều nhà thơ phi thi ca, chồm chỗm giữa chiếu phê bình là rất nhiều nhà phê bình phản phê bình (kiểu Nguyễn Thanh Sơn!)… Thật thảm hại.

  4. Người quan sát 12/02/2011

    Để có những tác phẩm lớn (hay một nền văn học lớn) trước hết cần phải có những Tài Năng. Không có tài năng thì chấm hết! Song tài năng cũng sẽ bị “thui chột” nếu không có đủ ánh sáng – môi trường tự do để phát triển.
    Cần phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, văn học Việt Nam cả trong và ngoài nước hiện đang thiếu cả hai!

 

Các bài khác:
· 9 TÁC GIẢ 'ĂN NÊN LÀM RA' NĂM 2010
· CHÀO VALENTINE: CHÙM THƠ TÌNH ÁO TRẮNG CỦA PHẠM NGỌC THÁI
· VĂN HỌC SÀI GÒN ĐÃ ĐẾN VỚI HÀ NỘI TỪ TRƯỚC 1975
· TẬP THƠ 'BẦU TRỜI KHÔNG MÁI CHE' CỦA MAI VĂN PHẤN
· DỰ CẢM VĂN HỌC VIỆT NAM NĂM TÂN MÃO
· GIANG NAM TIẾT LỘ BÍ MẬT PHÍA SAU BÀI THƠ 'QUÊ HƯƠNG'
· NGUYỄN THANH SƠN: VĂN HỌC VIỆT NAM ĐANG PHẢI TRẢ GIÁ
· BẾN THẤT TÌNH
· PHÊ BÌNH TRUYỆN 'DỊ HƯƠNG' CỦA SƯƠNG NGUYỆT MINH
· CÓ MỘT KHO TÀNG TRANH TRỊNH CÔNG SƠN
· THƠ TÌNH VÀ NGƯỜI ĐẸP
· TRỊNH CÔNG SƠN - 300 BỨC THƯ TÌNH GỬI MỘT NGƯỜI
· CHUYỆN CHƯA KỂ VỀ NGUYỄN TUÂN VÀ NỮ SĨ VÂN ĐÀI
· NHỮNG VA CHẠM HAI MẶT – XÉT TỪ CẢM THỨC THƠ HẬU HIỆN ĐẠI
· ĐÀO CẢNG - THƠ VÀ ĐỜI
· ĐOÀN CHUẨN VỚI NHỮNG GIỌT THU CUỐI CÙNG
· BÀI CHÒI NGÀY XUÂN XƯA VÀ NAY - ĐI TÌM LỜI GIẢI MÃ
· CHỢ QUÊ CHIỀU CUỐI NĂM
· TRUYỆN NGẮN 2010 : THIẾU NỖ LỰC BỨT PHÁ?
· TIỂU THUYẾT 2010 VÀ NHỮNG TIẾNG NÓI PHẢN BIỆN

 

  
Gia đình Bích Khê