DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
NGUYỄN BÍNH - BƯỚM TRĂNG TƠ VÀNG

                                                                           ILIA PHÔNHIACỐP (Nga)

thành phố dệt Nam Định, trung tâm của tỉnh Hà Nam Ninh (cũ) các nhà văn địa phương đã kể với tôi về nhà thơ đồng hương của mình với một lòng yêu mến và kiêu hãnh. "Hai chục năm đã qua kể từ ngày Nguyễn Bính qua đời, thơ ông chưa được in lại lần nào, nhưng mọi người vẫn nhớ, vẫn thuộc từng câu.

 

Và cuối cùng, khi tập tuyển thơ Nguyễn Bính xuất hiện, chúng tôi coi đó là ngày hội thực sự. Chín vạn bản in lần đầu hóa ra chưa đủ, phải in ngay ba vạn bổ sung cho độc giả phía Nam, vậy mà sau đó vẫn còn khó kiếm" - nhà thơ trẻ Vũ Quốc Ái đã kể với tôi như vậy. Anh là một trong những người làm nên cuốn sách vừa ra, là nhà sưu tầm không mệt mỏi các tài liệu về cuộc đời và sáng tác của Nguyễn Bính. "Đấy là một nhà thơ đích thực của hồn quê, chân thành và trìu mến, - Vũ Quốc Ái nói tiếp. - Có lẽ, Nguyễn Bính có cái gì đó rất gần với Êxênhin của các bạn". Và anh liền đọc hai câu thơ:

 

Hồn anh như hoa cỏ may

 

Một chiều cả gió bám đầy áo em

 

Đó là một câu chuyện hết sức đáng nhớ. Ở Việt Nam hiện nay - sau Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam - đang có một cuộc cải tổ. Mọi người bên đó gọi là "Đổi mới", thiết nghĩ, vì những đặc thù, những nét riêng của một đất nước với các điều kiện lịch sử, kinh tế, văn hóa của mình. Nhưng cũng có những nét quen thuộc một cách lạ lùng với những gì đang diễn ra ở nước ta. Một trong những nét đó - nếu nói về lĩnh vực đời sống văn hóa - là sự trở về hàng loạt nhà văn, nhà thơ, nhà soạn kịch trong nhiều năm vì lẽ này lẽ nọ đã không được in. Đã xuất hiện tuyển tập của nhà văn nổi tiếng Vũ Trọng Phụng (1912 - 1939), lại vang lên những câu thơ bộc bạch tâm tư mạnh mẽ lạ lùng của thi sĩ Hàn Mặc Tử (1912 - 1940)... Nhưng có lẽ hiện tượng nổi bật nhất là "sự trở về của Nguyễn Bính".

 

(...)

 

Do đâu mà một nhà thơ "từng tạo nên không ít các tác phẩm ca ngợi truyền thống đấu tranh bất khuất, làm phong phú vốn văn hóa dân tộc tuyệt vời ca ngợi cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc", tác giả bài ca yêu nước rất phổ biến Tiểu đoàn 307... đã buộc phải rời thủ đô giữa lúc đang sung sức, về cư trú tại Nam Định, làm một cộng tác viên ngoài biên chế của Ty Văn hóa - Thông tin? Sinh thời, ông còn được in, nhưng sau khi qua đời là cả một sự im lặng kéo dài ba chục năm ròng rã. Những sổ tay và từ điển văn học chỉ giải thích một cách dè dặt: "Nguyễn Bính làm báo Trăm hoa, cho in một loạt tác phẩm - trong đó có cả của mình - mang những quan điểm không rõ rệt". Hoặc: "Có biểu hiện dao động tư tưởng, viết một loạt bài thơ yếu kém (ủy mỵ)". Nhân đây, thiết tưởng cũng chẳng cần bàn luận tỷ mỷ, bởi vì chúng ta còn nhớ rất rõ: Một thời gian dài, không riêng gì Êxênhin (mà các bạn Việt Nam am hiểu thơ của chúng ta đã so sánh với Nguyễn Bính), mà cả Bagrítxki, cả Blốc... cũng bị im lặng. Sự so sánh với Êxênhin đã nảy sinh không phải là chuyện ngẫu nhiên - sự tương đồng, trùng hợp đó, tất nhiên có sự chỉnh lý cần thiết về mặt thời gian cũng như bản sắc dân tộc. Nhưng thế này thì đủ biết: Một bài thơ Nguyễn Bính như Trở về quê cũ chẳng hạn, đọc lên thấy ngay sự gần gũi hiển nhiên của một số mô típ. Và thấy lạ làm sao: Làng Cônxtantinôvô ở Riadan với huyện Vụ Bản ở miền Bắc Việt Nam xa nhau là thế, vậy mà những cảm xúc khơi dậy trong những nhà thơ ra đời ở đó vẫn cứ giống nhau làm sao, nhân bản làm sao... "Sáng tạo của Nguyễn Bính - như Từ điển Văn học đã viết - gắn bó mật thiết với thơ ca dân tộc (cụ thể là ca dao) do đó được phổ biến rất rộng rãi. Trung tâm thế giới thi ca của ông là làng quê Việt Nam: Là đời sống người nông dân và thiên nhiên đất nước”.

 

(...)

 

 

Đăng Bẩy lược dịch

Nguồn: Tạp chí Nhà văn

 

Các bài khác:
· CHẾ LAN VIÊN - MỘT ĐỊNH NGHĨA CHUẨN VỀ NHÀ VĂN - NGHỆ SĨ
· VŨ ĐÌNH LONG - NGƯỜI KHỞI ĐỘNG VÀ THÚC ĐẨY TIẾN TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA VĂN HỌC VIỆT NAM
· HIỆN TÌNH SÁNG TÁC TIỂU THUYẾT, NHÌN QUA MỘT TRƯỜNG HỢP
· XUÂN DIỆU SỐNG VỚI CA DAO, DÂN CA BÌNH ĐỊNH
· THƠ, NHỮNG ĐỤN CÁT BIẾN HÌNH
· NGUYỄN KHOA ĐIỀM VÀ CHUYẾN NGƯỢC DÒNG VỀ “CÕI LẶNG”
· GIÁ TRỊ CỦA BIỆN PHÁP TU TỪ SO SÁNH TRONG CA KHÚC VỀ TÌNH YÊU CỦA TRỊNH CÔNG SƠN
· ĐẶC ĐIỂM CỦA BIỆN PHÁP TU TỪ SO SÁNH TRONG CA KHÚC VỀ TÌNH YÊU CỦA TRỊNH CÔNG SƠN
· SƯƠNG NGUYỆT MINH - BÍ MẬT ĐỂ ĐỜI CỦA MỘT NHÀ VĂN
· MỘT CÁI TẾT VỚI NHÀ VĂN NGUYỄN THI
· THƠ – CÁCH TÂN VÀ CÁCH TÂM
· THƠ TÌNH TRONG KINH ĐIỂN
· THƠ HIỆN ĐẠI - TRĂN TRỞ VÀ THOÁT XÁC
· NHỚ NỮ THI SĨ 'BỨC TRANH QUÊ'
· NGÀY THƠ VIẾNG MỘ THI NHÂN - MỘT TẬP TỤC ĐẸP
· NGÀY THƠ VN Ở QUẢNG NGÃI: NHỮNG DÒNG SÔNG THƠ VIỆT ĐỀU CHẢY
· “HỘI THỀ” – TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ HAY PHẢN LỊCH SỬ ?
· VÀI ĐẶC ĐIỂM VĂN XUÔI HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
· LÂM THỊ MỸ DẠ - TRÁI TIM NHƯ DÁNG LƯỠI CÀY
· Ý KIẾN VỀ BÀI PHỎNG VẤN GÂY TRANH LUẬN CỦA NGUYỄN THANH SƠN

 

  
Gia đình Bích Khê