DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
ĐỜI SỐNG VĂN HỌC VIỆT NAM NĂM 2010:THƠ CA VÀ VĂN HỌC DỊCH

 Nguyễn Thị Hiền

 

Hiện nay công tác chấm, xét giải thưởng văn học năm 2011 đang được BCH Hội nhà văn Việt Nam tiến hành gấp rút. Năm nay việc xét giải thưởng sẽ căn cứ trên những tác phẩm được xuất bản trong hai năm 2010 và 2011. Kể từ năm 2012, giải thưởng văn học của Hội nhà văn Việt Nam sẽ được xét trao cho tác phẩm xuất bản trong cùng năm.

Để bạn đọc có thể hình dung những nét cơ bản của đời sống văn học một năm trước đây, VNT tiếp tục đăng tải bài viết của tác giả Nguyễn Thị Hiền về đời sống văn học Việt Nam năm 2010 ở mảng văn học dịch và thơ.


 

Kỳ 2: Thơ ca và văn học dịch

2. Thơ ca

 

Theo nhà thơ Trần Quang Quý, năm 2010, số tác phẩm thơ không phải của Hội viên chiếm khoảng 70 – 80% và đến tháng 10/2010, hầu như trong các tập thơ đó được khuôn Tủ sách người yêu thơ. Đó là thơ của các tác giả yêu thơ có nhu cầu được in sách, lưu giữ làm kỷ niệm. Thơ của Hội viên ở các tỉnh cũng được xuất bản khá nhiều. Năm 2010, Nhà xuất bản Hải Phòng xuất bản tập thơ Ngõ xuân của Bùi Quý Thực (Hội viên Hải Phòng); Nhà xuất bản Hội nhà văn xuất bản những tập Thơ không hát được của Hà Huy Hiệp; Sông quê, Về làng xưa của Đào Văn Huân (Hội viên Hải Dương); Ngàn năm sau của tác giả Lệ Bình (Hội viên Thanh Hoá); Ngôi nhà không bình yêu của tác giả Nguyễn Thị Thuý Ngoan (Hội viên Hải Phòng); Ngẩn ngơ chiều của Nguyễn Xuân Trãi (Hội viên Hải Dương); Ngày đầu tiên của Trần Hữu Lục (Hội viên Huế), v.v… Ngày đầu tiên là tập thơ thứ tư của Trần Hữu Lục, gồm cả những bài thơ sáng tác năm 2008, 2009. Là người con xứ Huế, thơ anh thấm đẫm chất Huế và tình yêu muôn thuở của con người, rất nhẹ nhàng, nồng ấm mà ngọt ngào. Thơ anh giống như giai điệu của những bài hát ca ngợi quê hương đất nước, đưa người đọc đến nhiều miền trên cả nước. Ngày đầu tiên có sức nặng về nội dung và nghệ thuật, mang sắc thái riêng của nhà thơ cố đô.

 

 

Những tập thơ tương đối nổi bật của tác giả trẻ có Cởi gió (Nxb. Hội nhà văn, 2010) của Nguyễn Phan Quế Mai; Khúc vĩ cầm chiều của Hà Linh; Ngôi nhà của Hoàng Vũ Thuật; Hôm sau, Đột nhiên gió thổi của Mai Văn Phấn; Giấc mơ không nơi cư trú của Tuấn Anh, Buổi sáng có nhiều chuyện kể của P. N. Thường Đoan (Nxb. Hội nhà văn, 2010), v.v… Tập thơ Cởi gió gồm 42 bài thơ với nhiều đề tài, nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau nhưng có giọng điệu trẻ, đậm chất truyền thống. Cái hay trong tập thơ Cởi gió là nét chấm phá cách điệu của thư pháp Việt với những mảng màu sáng tối khiến người đọc liên tưởng đến cuộc sống muôn màu muôn sắc. Cuộc sống với nhà thơ là một guồng quay không ngừng gắn với vẻ đẹp của thiên nhiên vạn vật. Cởi gió viết về đời thường bình dị, về tình yêu, tình cảm gia đình. Còn Mai Văn Phấn có tập thơ Hôm sau, Và đột nhiên gió thổi, đều do Nhà xuất bản Hội nhà văn ấn hành. Mai Văn Phấn nằm trong số rất ít các nhà thơ thành danh đang tìm tòi cách tân thơ ca. Thơ anh mang vẻ đẹp của ngôn ngữ hiện đại, thể hiện hành trình sáng tạo văn học và giá trị đích thực của việc đổi mới thơ ca. Tuyển tập thơ Dương Thuấn (Nxb. Hội Nhà văn, 2010) đã cho thấy một chặng đường thơ miệt mài của một cây bút người Tày. Tác phẩm viết về đề tài miền núi với lời thơ giản dị, lôi cuốn, ngôn từ ví von, giàu tính biểu cảm. Với tác giả, tuyển tập thơ này là lời tri ân của anh với thủ đô Hà Nội. Thơ Dương Thuấn hay bởi những tình tiết bình dị, đời thường nhưng đầy ắp sự sống và tâm trạng và cảm thấy ấm lòng. Giấc mơ không nơi cư trú của Tuấn Anh (Nxb. Hội nhà văn, 2010) gồm 26 bài thơ viết về cảm xúc rất riêng của nhà thơ đất Cảng về những khoảnh khắc giao mùa, về tâm tư tình cảm con người. Thơ Tuấn Anh gắn với cỏ cây, hoa lá, cảnh sắc thiên nhiên và những tâm tình về cuộc sống. Buổi sáng có nhiều chuyện kể là những bài thơ tự sự chắt lọc từ cuộc đời, tình yêu, tình người của tác giả P. N. Thường Đoan. Với Thường Đoan, tình yêu như không có ranh giới rõ ràng, cánh cửa tâm hồn thường rộng mở khiến “nỗi niềm lắng lại trong tâm hồn…”[1]

 

Năm nay, lớp nhà thơ “già” cũng có một số tác phẩm đặc sắc, tiêu biểu có Thơ tình tuổi đang yêu của Lữ Huy Nguyên: đối thoại trong thi ca hiện đại (Nxb. Văn học, 2010); Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi của Lưu Quang Vũ (Nxb. Hội nhà văn, 2010); Nguyễn Duy – Thơ của Nguyễn Duy (Nxb. Hội nhà văn, 2010); Cánh đồng người của Trần Quang Quý (Nxb. Hội nhà văn, 2010), v.v… Cánh đồng người của Trần Quang Quý là tập thơ song ngữ Anh – Việt. Thơ anh phảng phất vẻ cổ điển, không cứng nhắc, rập khuôn. Tuy viết về Cánh đồng người nhưng ở đó đầy ắp phong cảnh thiên nhiên với góc nhìn và tâm hồn riêng của nhà thơ. Tình yêu trong thơ anh lắng đọng, không ồn ào, không làm duyên câu khách. Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi được coi là tập thơ đầy đủ nhất của Lưu Quang Vũ. Hơn 100 bài thơ được chia thành 5 phần: Hương cây, Viết cho em từ cửa biển, Đất nước đàn bầu, Mắt của trời xanh, Những đám mây ban sớm. Những bài thơ đó được sáng tác trong thời kỳ đen tối, cô độc, đổ vỡ, tuyệt vọng của tác giả. Ngoài 5 phần, tuyển tập thơ còn có phần thủ bút của Lưu Quang Vũ. Tập Nguyễn Duy – Thơ gồm 283 bài thơ rút từ các tập thơ đã xuất bản của tác giả. Các bài thơ trong tác phẩm được chia theo chặng đường thơ như Đường làng, Đường nước, Đường xưa, Đường về… Vẫn như xưa, thơ Nguyễn Duy là một thế giới quen thuộc, thấm thía cái đẹp, cái cao cả của những người lao động. Tập thơ gom góp các chuyện lớn, chuyện nhỏ trong cuộc sống, nhưng lắng đọng mãi trong lòng người đọc. Có nhiều hình ảnh cuộc sống được khắc hoạ trong thơ như cánh đồng cỏ, hoa lá, bờ ruộng lấm dấu chân, con cá kho dưa, v.v… Tập thơ Thao thức sông Phan (Nxb. Hội nhà văn, 2010) của Lê Kim Hạt vẫn thiên về các thể thơ truyền thống, tuy nhiên có khá nhiều thơ tự do. Nhà thơ tuổi đời đã cao nên sau lưng ông là cả chiều dài năm thắng. Cũng chính vì vậy, thơ ông chứa chất cả những tháng năm cuộc đời.

 

Cũng trong năm nay, một loạt tác phẩm thơ ra đời nhân kỷ niệm ngàn năm Thăng Long – Hà Nội, tiêu biểu có Thăng Long thi tuyển do Đặng Minh Dũng sưu tầm (Nxb. Văn hoá Thông tin, 2010), Nhớ Thăng Long – Hà Nội của nhiều tác giả (Nxb. Văn học, 2010), Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long của nhiều tác giả (Nxb. Kim Đồng, 2010), Theo dòng lịch sử của Nguyễn Thanh Châu (Nxb. Hội nhà văn, 2010), v.v… Nhớ Thăng Long – Hà Nội có sự góp mặt của hơn 60 tác giả với gần 120 bài thơ. Đó là những bức tranh nhỏ về Hà Nội, qua đó thể hiện tình yêu Hà Nội, yêu dân tộc, yêu đất nước quê hương của thi sĩ. Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long gồm 45 bài thơ của các thi sĩ miền Nam viết về Hà Hội. Đó cũng là tâm tình của các nhà thơ, những người con của phương Nam xa xôi gửi gắm về Hà Nội. Theo dòng lịch sử của Nguyễn Thanh Châu ghi lại những sự kiện lịch sử dựng nước và giữ nước qua bao thăng trầm của dân tộc. Tác giả ca ngợi cống hiến của các chiến sĩ vô danh, anh hung dân tộc và một số nhân vật lịch sử cũng như sức mạnh đoàn kết dân tộc.

 

3. Văn học dịch

 

Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Dân, “hiện nay con số sách văn học dịch ra tiếng nước ngoài so với số sách văn học nước ngoài được dịch ra tiếng Việt chỉ chiếm một vị trí rất nhỏ…”[2] Dưới đây, chúng tôi chỉ điểm qua mảng sách văn học nước ngoài được dịch ở Việt Nam năm 2010:

Tác phẩm của nữ nhà văn Ba Lan Katarzyna Grochola được dịch ở Việt Nam có Xin cạch đàn ông (Nxb. Hội nhà văn, 2010) và Các người khắc biết tay tôi. Các người khắc biết tay tôi của Katarzyna Grochola (Nxb. Hội nhà văn, 2010) viết về những thách thức của số phận vẫn đang chờ Judyta, người đàn bà đại diện cho phụ nữ Ba Lan đương đại. Thông điệp mà nhà văn muốn gửi đến độc giả chính là vấn đề gia đình, làm thế nào để có một gia đình hạnh phúc? Tác phẩm của Katarzyna Grochola thể hiện sự trẻ trung cũng như tài năng sáng tạo của bà.

 

Emily Giffin là tác giả Mỹ có nhiều tiểu thuyết lãng mạn ăn khách. Xúc xắc tình yêu (Nxb. Hội nhà văn, 2010) là một trong những tác phẩm khá hay của cô. Cuốn sách cuốn hút người đọc qua từng trang viết chân thực với những nhân vật rất thực và để lại dấu ấn của một làn gió mới trong địa hạt tiểu thuyết dành cho phái nữ. Giffin đã khéo léo kể lại bằng giọng văn hóm hỉnh những rắc rối trong tình yêu và trong công việc của một cô gái thành thị sắp bước sang tuổi ba mươi. Một tác phẩm khác của Giffin có tên là Yêu người ở bên ta (Nxb. Hà Nội, 2010) đầy nữ tính mà không sướt mướt, có chua chát mà không hề độc địa khô khan. Tác phẩm miêu tả thú vị, tinh tế và chân thực về tình bạn, tình mẫu tử, về sự phức tạp trong đời sống hôn nhân.

 

Năm nay, tác phẩm của nữ nhà văn Mỹ Rachel Gibson được dịch khá nhiều ở Việt Nam, Nxb. Hội nhà văn kết hợp với Công ty Văn hoá truyền thông Nhã Nam ấn hành, tiêu biểu có Chỉ thuộc về anh, Rắc rối với ngày Valentine, Không còn tâm trạng để yêu, Còn đó đam mê, Không phải tình hờ, Vương phải tình em…Văn của Gibson dí dỏm trong đối thoại, tràn đầy xúc cảm trong những đoạn miêu tả về tình dục và sự lôi cuốn trong tính cách nhân vật. Báo chí Mỹ nói tác phẩm của cô thú vị đến từng chi tiết, có thể khiến độc giả cười suốt ngày nhưng có khi lại khiến người ta bật khóc.

 

Cuối năm 2010, Đoá hồng xôn xao của Teresa Medeiros được phát hành. Teresa Medeiros là tiểu thuyết gia xuất sắc nhất nước Mỹ về dòng tiểu thuyết lãng mạn. Ngôn ngữ tinh tế, hài hước đã khiến những câu chuyện tình mà tác giả miêu tả trở nên nhẹ nhàng. Bên cạnh đó, tác phẩm cũng lồng ghép khéo léo màu sắc văn hoá độc đáo cũng nhưng truyền thuyết dân gian huyền bí với câu chuyện tình.

 

Jason F. Wright là tác gia có tiểu thuyết hấp dẫn khá bán chạy ở Mỹ. Tác giả đã phải lòng vùng thung lũng Shenandoah, bang Virginia, khi ông đi tìm bối cảnh cho tác phẩm Những lá thư ngày thứ Tư (Nxb. Trẻ, 2010). Những lá thư ngày thứ Tư là một câu chuyện tình yêu lãng mạn với những giá trị thiêng liêng. Đó cũng là một câu chuyện đáng yêu: đầy tính khích lệ, trong sáng, khôi hài, lôi cuốn cùng một kết cục có hậu làm thoả mãn độc giả. Những lá thư ngày thứ Tư ẩn chứa một thông điệp mạnh mẽ về lòng vị tha.

 

Tiếp nối Chuyện tình (tập 1) khá “hot”, đã được chuyển thể thành phim, Erich Segal có Chuyện tình (Tập 2, Nxb. Trẻ, 2010). Nhà văn kiêm giảng viên dạy văn học Hy Lạp và Latin tại các trường đại học Harvard, Yale, Princeton này muốn gửi tới độc giả lời nhắn nhủ, mượn lời của Robert Anderson là “cái chết chấm hết một cuộc đời, nhưng nó không chấm hết một mối tình; trong tâm trí người còn sống mối tình ấy cố tìm đến một kết thúc mà nó có thể không bao giờ tới được…”

 

Ane Green, nữ tác gia sống tại Connecticut (Mỹ) có cuốn Tôi là Jemima (Nxb. Hội nhà văn, 2010). Đây là cuốn tiểu thuyết viết về con vịt xấu xí và con thiên nga, lột tả cái nhìn có phần hơi cứng nhắc, thiếu hài hước của người California về sức khoẻ, hạnh phúc và tình yêu. Tôi là Jemima giống như cuốn nhật ký của một phụ nữ về hành trình trở thành người mình mong muốn với những bài học về sự lôi cuốn, niềm đam mê và ý nghĩa của tình yêu đích thực.

Trong Tủ sách Lời trái tim của Nhà xuất bản Hội nhà văn năm nay có Lạc giữa đam mê (Maureen Child), Chờ tình yêu lên tiếng (Susan Fox), Tình nàng ngây thơ (Robyn Donald), Đùa với thần tình ái (Michelle Celmer), Sự ràng buộc êm đềm (Maxine Sullivan), Bóng em xa hơn chân trời (Michelle Celmer), Tình nhân trọn gói (Anna Oliver), Nghe tình yêu thức dậy (Gina Wilkins)… Chùm tác phẩm này được chắt lọc từ những truyện vừa, nhẹ nhàng, hợp với thị hiếu độc giả.

 

Roste Rushton được biết đến là nữ nhà văn lãng mạn chuyên sáng tác cho tuổi teen trên toàn châu Âu. Với những tác phẩm của cô đã được dịch ở Việt Nam như Bạn bè, kẻ thù và những khúc mắc, Tình yêu bí mật, Bộ tứ Leehampton, Một tuần tuyệt diệu. Năm nay, Tiếng vọng tình yêu (Nxb. Thời đại, 2010) của Roste Rushton được dịch ở Việt Nam. Đây là tác phẩm nằm trong phần cuối serie các tác phẩm dựng lại cốt truyện của tác gia nổi tiếng Jane Austen. Tiếng vọng tình yêu là một câu chuyện ngọt ngào của nàng công chúa trong chuyện cổ tích Anna Elliot và hoàng tử ếch Felix Wentworth. Câu chuyện tình yêu này giống như một giai điệu mới trên những lời tình ca cũ, chứng minh rằng tình yêu thời nào cũng vậy, nồng nhiệt và có sức thuyết phục với tất cả mọi người. Giống như Roste Rushton, nữ tác giả Sarah Dessen cũng viết cho tuổi teen. Những tác phẩm của cô được dịch ở Việt Nam có Mùa hè đó (Nxb. Lao động, 2010), Nguyệt thực (Nxb. Lao động, 2010)…

 

Quay trở về nước Anh, năm nay tác phẩm Bên kia đồi cỏ còn xanh (Nxb. Thời đại, 2010) của Adela Parks được dịch ở Việt Nam. Nữ tác giả sinh ra ở miền Đông Bắc nước Anh. Các tiểu thuyết của cô đã được dịch sang 15 thứ tiếng. Bên kia đồi cỏ còn xanh giống như một cuộc tình vụng trộm mặc dù hoàn toàn không như thế. Đó là một cái nhìn đầy sâu sắc của tác giả về sự phản bội tình yêu, tình yêu và những gì có liên quan. Đó cũng là một câu chuyện cổ tích thời hiện đại với cách viết văn kinh điển.

 

Nữ tác gia Anh Julia Gregson có tác phẩm Phía đông mặt trời (Nxb. Văn học, 2010). Đây là cuốn tiểu thuyết khá lãng mạn, đầy kịch tính với những bất ngờ đầy hài hước. Nhân vật trong tác phẩm được xây dựng hết sức tinh tế, ấm áp, quyến rũ. Tác phẩm lấy bối cảnh diễn ra tại Ấn Độ trong những năm cuối thập niên 20 của thế kỷ XX.

 

Sushi cho người mới bắt đầu của tác giả Marian Keyes người Dublin (Nxb. Hội nhà văn, 2010) là một cuốn sách gây nghiện, đầy hấp dẫn. Nữ tác giả này được coi là bà hoàng của những cuốn tiểu thuyết có hậu. Tác phẩm của Keyes mang tiếng nói của cả một thế hệ, ẩn giấu sự sâu sắc và tinh tế. Sushi cho người mới bắt đầu là tác phẩm nổi bật của cô. Đó là câu chuyện về giới trẻ đô thị Dublein độc thân sành điệu.

 

Về mảng văn học Trung Quốc, năm 2010 có những tác giả như Tống Vô Y, Vương Hải Linh, Cố Mạn, Quách Ni, Tân Di Ổ, Minh Hiểu Khê, Tiên Chanh, v.v… được dịch ở Việt Nam. Vương Hải Linh là nhà văn Sơn Đông, được mệnh danh là “nhà văn của hôn nhân và gia đình Trung Quốc”. Một số tác phẩm tiêu biểu của bà có Yêu anh không cần thoả thuận, Không lấy mà thôi, Ly hôn kiểu Trung Quốc, Thời đại kết hôn mớiThời đại kết hôn mới (Nxb. Công an nhân dân, 2010) của bà xoay quanh những ẩn ức, vui buồn trong cuộc sống gia đình và đặc biệt là trong cuộc sống của những người phụ nữ.

 

Mỗi người đều có một nửa đích thực của mình, nhưng có người tìm thấy dễ dàng, có người cả đời cũng không tìm thấy. Cũng có người phải trả giá rất đắt để có được người mình yêu thương. Đó chính là thông điệp mà tác phẩm Điệu nhạc Blue trên chuyến tàu điện ngầm (Nxb. Lao động, 2010) của tác giả Tống Vô Y muốn gửi đến đông đảo độc giả của mình. Tác phẩm mở ra một phương thức kết bạn mới trong thế kỷ XX của giới trẻ Trung Quốc… đó là Bluetooth.

 

Sau Bên nhau trọn đời (2009), nữ tác gia Cố Mạn của Trung Quốc có cuốn Yêu em từ cái nhìn đầu tiên (Nxb. Văn học, 2010). Vẫn là Cố Mạn, Yêu em từ cái nhìn đầu tiên có văn phong nhẹ nhàng, lãng mạn, ấm áp, vui tươi. Từng câu từng chữ trong tác phẩm có ánh nắng mặt trời và cảm giác êm ả. Yêu em từ cái nhìn đầu tiên là câu chuyện được viết bằng chính ước mơ của tác giả cũng như độc giả. Tác phẩm đã thắp lên những ước mơ tình yêu giản dị của giới trẻ, lôi cuốn độc giả bởi đề tài mới mẻ, cốt truyện hấp dẫn, tuyến nhân vật phong phú.

 

Tác giả viết cho tuổi teen của Trung Quốc năm nay xuất hiện khá nhiều ở Việt Nam, đó là Tân Di Ổ, Minh Hiểu Khê, Tiên Chanh, Quách Ni… Gần đây, Minh Hiểu Khê có Dư vị trà chiều (Nxb. Lao động, 2010), Liệt hoả như ca. Quách Ni có Couple 50 (Nxb. Văn học, 2010). Tân Di Ổ có Hoá ra anh vẫn ở đây (Nxb. Lao động, 2010), Bình minh và hoàng hôn (Nxb. Lao động, 2010). Tân Di Ổ quê gốc ở Quế Lâm, hiện công tác tại Nam Ninh (Quảng Tây, Trung Quốc). Tên tác giả chính là tên của một bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Vương Duy. Tác phẩm của Tân Di Ổ viết về tình yêu với đầy đủ sự trắc trở, khó lường, đến rồi đi không báo trước. Hai người đã từng yêu nhau, thề non hẹn biển nhưng vẫn có thể “bặt vô âm tín giữa biển người mênh mông…” Và tác giả đã đúc kết trong Hoá ra anh vẫn ở đây rằng, “cũng phải, người ta luôn nếm trải cái không hạnh phúc thì mới hiểu thế nào là hạnh phúc…”

 

Diệp Chi Linh có tiểu thuyết Ốc sên chạy (Nxb. Văn học, 2010). Tác phẩm viết về một mối tình khắc cốt ghi tâm, một mối tình thanh mai trúc mã. Cô gái vác trên mình chiếc vỏ ốc nặng nề và người cô yêu nhất lại không thể đến được. Khi chiếc vỏ ốc sên không che được nắng mưa, cô nên tìm đến sự ấm áp như thế nào. Đó chính là cái đích mà tác giả Diệp Chi Linh hướng tới.

 

Tác phẩm Coupel 50 của Quách Ni thể hiện niềm vui trưởng thành của nhân vật. Những tình tiết trong tác phẩm ẩn chứa những câu hỏi của tuổi thanh xuân, những rung động của tình yêu đầu đời. Lứa tuổi thanh xuân cần có những thử thách. Người ta cần đi về nơi mình đã chọn, cho dù phải hứng chịu bao đau khổ, khó khăn.

 

Tuyển tập Tản văn Bốn mùa, trời và đất (Nxb. Văn học, 2010) của nhà văn Hungary Márai Sándor là kết quả của chứng nghiệm sống và viết của hơn nửa cuộc đời kiếm tìm, theo đuổi cái đẹp và phẩm cách. Tác phẩm thể hiện sự tin cậy vô song của nhà văn vào năng lực tư duy và cảm thụ. Đó cũng là điều mang lại ý nghĩa cho sự tồn tại của con người. Bốn mùa, trời và đất mượn ẩn dụ từ sự trải nghiệm cuộc sống, qua những quy luật thiêng liêng mà hiển nhiên, sự tuần hoàn luân chuyển của vạn vật. Tác giả đã phát hiện các khía cạnh nhân tính trong những ý niệm, trong những giá trị cao cả. Thế giới trong tác phẩm đầy chất thơ, với vẻ đẹp của cuộc sống đang vận hành đến sự lụi tàn sầu thảm tất yếu, nhưng kiêu hãnh với giá trị bền vững.

 



[1] Nguyễn Quốc Nam (2010), “Chắt lọc từ nội tâm”, Văn nghệ, số 45, tr. 16.

[2] PGS. TS. Nguyễn Văn Dân (2010), “Chủ động hội nhập bằng văn học”, Văn nghệ, số 4, tr. 9.

 

 

bài đã đăng trên Văn nghệ Trẻ. Trên đây là bản đầy đủ

 

Các bài khác:
· ĐÔI LỜI TRAO ĐỔI LẠI VỚI BẠN NGUYỄN VĂN DÂN
· KHÍ KHÁI HOÀI THANH
· NGẤT NGƯỞNG TƯỚNG CÔNG
· CÓ MỘT 'THẦN ĐỒNG TIỂU THUYẾT' VIỆT NAM
· CÁNH CHIM TRẮNG TỰ DO ĐÃ NGỪNG BAY
· TỪ HẢI - NGƯỜI ANH HÙNG SỐNG VỚI CHỮ TÌNH TRỌN VẸN
· CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI – TỒN TẠI HAY KHÔNG TỒN TẠI?
· NHÀ THƠ CHIM TRẮNG ĐÃ QUA ĐỜI
· THI NHÂN VIỆT NAM – DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA
· TÍNH CHẤT LƯỠNG TRỊ TRONG KHỔ THƠ ĐẦU 'ĐÂY THÔN VĨ DẠ'
· CÁC TRƯỜNG PHÁI VĂN HỌC SO SÁNH
· CÁC KHUYNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TRƯỜNG CA VIỆT
· NÉT BÌNH DÂN TRONG THƠ BÙI GIÁNG
· INRASARA - SỰ THẬT LỊCH SỬ LÀ BẤT KHẢ NHƯNG VẪN ĐƯỢC KỂ LẠI
· NHÀ THƠ, NHẠC SĨ ĐINH TRẦM CA - ĐỜI LẠ NHƯ GIAI THOẠI
· THÂM TÂM - NEO LẠI VỚI ĐỜI BẰNG BÀI THƠ TỐNG BIỆT
· VĂN CAO TỰ DO TÁI SINH NHỮNG TRẢI NGHIỆM
· ĐỜI SỐNG VĂN HỌC VIỆT NAM NĂM 2010
· VÀI NÉT VỀ THI PHÁP HỌC HIỆN ĐẠI
· CON NGƯỜI ĐỔ VỠ NIỀM TIN TRONG 'CUNG OÁN NGÂM KHÚC'

 

  
Gia đình Bích Khê