DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
"Những khúc ca trên cỏ" - tập thơ của khát vọng

     Phần cuối tập thơ “Những khúc ca trên cỏ” đã phủ dày những trang viết về thơ Nguyễn Ngọc Hưng (NNH) của các cây bút tuổi tên, của những người yêu thơ uyên bác. Luôn tự coi mình là tài hèn phận mỏng, không hiểu tôi có thể chen chân vào miền đất hứa đó không. Tôi đã coi “Những khúc ca trên cỏ” là  một miền đất hứa. Bởi thơ NNH đã găm chặt vào lòng tôi, từ đây nó là một phần hành trang sẽ cùng tôi đi suốt quãng đường còn lại trên cõi nhân gian này. Chính vì thế, dù là rất nhỏ, có khi chỉ là một lối mòn, tôi cũng cố đến bằng được với cái hay, cái đẹp, và trên hết thảy, đó là khát vọng được tồn tại của NNH. Không đơn thuần chỉ là sự tồn tại sinh học mà còn là sự tồn tại về một giá trị đích thực của tâm hồn, của trí tuệ. Thực ra những người như NNH sự tồn tại dưới dạng thức nào cũng đáng để cho chúng ta trân trọng.

          NNH đã biết “vịn vào thơ mà đứng dậy”. Sự đứng dậy của NNH có một tầm cao mà những người vẹn nguyên và đủ đầy trong chúng ta không phải ai cũng với tới được.

          Suốt mấy chục năm NNH đã “Không có huy chương, không vòng nguyệt quế/ Mình tự đua, tự đấu với chính mình/ Mỗi chiến thắng- một nụ cười lặng lẽ/ Bóng tối lui dần cõi sáng hồi sinh”. NNH đã đẩy được cái bóng tối dầy đặc, cái bóng tối ám ảnh ra khỏi cuộc đời mình, và từ đây, một thứ ánh sáng tinh khiết đã tỏa rạng trong đời anh, trong thơ anh.

          Mở đầu tập thơ là bài thơ mà NNH đã lấy để đặt tên cho tập thơ của mình. Đây không phải là thi sĩ đầu tiên và chắc chắn không phải là thi sĩ cuối cùng lấy tứ thơ cỏ để gửi gắm khát vọng sống của mình. Cỏ hiện sinh cho sức sống mãnh liệt, cho sự trường tồn. Cỏ còn có một vẻ đẹp bình dị thanh cao: “Lóng lánh mắt sương cười trên cỏ/ Mỗi bông hoa thơm một phước lành”“Liềm lia sớm, hái phạt chiều/ Đứt đầu lại mọc chẳng kêu tiếng nào/ Nhận mình thấp để người cao/ Ngàn năm lặng lẽ dâng trào sóng xanh”. Đó là cỏ nhưng đó cũng là khát vọng sống của NNH.

          Dù cuộc đời còn trầm ẩn ở đâu đó những mất mát thương đau, những ngang trái lọc lừa, khi đọc “Lạy bạn” ta vẫn thấy cuộc đời này còn đầy nhân ái. Mấy chục năm rồi ngoài khát vọng sống của chính bản thân thì sự tồn tại được như ngày hôm nay của NNH một phần nữa là nhờ vào sự chăm sóc, đùm bọc, cưu mang của những con người có tấm lòng vàng như vợ chồng anh chị Nguyễn Xuân Anh- Lê Thị Thu Hà và rất nhiều người bạn xa gần khác. Từ nơi xa xôi này, từ trong cõi thẳm sâu của lòng tôi, tôi cũng muốn gửi tới những người bạn của NNH một lạy!

          Tôi thực sự xúc động khi đọc mảng thơ viết về mẹ của NNH. NNH bao giờ cũng tự dằn vặt mình bởi vì anh luôn coi mình là một đứa con bất hiếu. Thật ra như nhà thơ Trần Tâm ở Quảng Ninh đã nói: Trên đời này đứa con nào mà chẳng bất hiếu. “Câu con giếc cho mẫu từ giải nhiệt/ Cũng dùng dằng thả xuống để nuôi… thơ!”. Con giếc nhỏ nhoi không dành cho mẹ mà để nuôi thơ. Rõ ràng đó là một tội bất hiếu; nhưng qua đó, càng thấy khát vọng được tồn tại. NNH đã phải chắt chiu, gom góp tất cả những gì, dù là nhỏ nhoi nhất, để nuôi thơ. Bởi chỉ có thơ mới khẳng định được sự tồn tại của anh trên cõi đời này. Có lúc anh đã tự dằn vặt: “Có con mà như không có/ Giỗ mẹ ai người thắp hương?”. Rồi anh phải thốt lên những tiếng kêu xé lòng: “Chỉ nhỉn hơn mười cây số/ Mà sao xa ngút ngàn xa/ Mẹ ơi! Lòng con như xé/ Mỗi khi giỗ mẹ giỗ bà…”

          Có nỗi nhớ mẹ nào như nỗi nhớ mẹ của NNH: “Lăn qua đụng giông, lăn lại bão bùng/  Chăn nệm ấm mà không sao ngủ được/ Nỗi nhớ mẹ mang cả thiên hà nước/ Lênh láng vui buồn trút xuống tim con”. NNH đã gửi gắm những nghĩ suy về mẹ trong “Chim vịt kêu chiều”: “Dành cho con những miếng mồi ngon nhất/ Tập con bay, dạy con hát thật tròn/ Duyên dáng, mượt mà, tươi vui, nhanh nhẹn/ Cả cuộc đời mẹ dần chuyển sang con”. Mẹ đã hy sinh tất cả cuộc đời cho con và đến khi đi rồi thì chỉ còn lại: “Gió vẫn thổi. Vườn vẫn xanh. Côi cút/ Chim vịt kêu khản giọng lý chiều chiều/ Ngơ ngác ngõ sau nghẹn ngào sân trước/ Day phía nào cũng bóng ngã trăng xiêu”.

          Bài thơ “Dì tôi” là một bài thơ mà sức nặng tâm trạng của nó đã ám ảnh tôi, đè lên tâm hồn tôi, thít bóp trái tim tôi đến ứa máu. Dì hơn mẹ vì dì có bốn đứa con, nhưng cũng như bao nhiêu người mẹ Việt Nam khác: “Các em đủ lông đủ cánh/ Mỗi người chọn một đường bay/ Còn tổ chim xưa trơ trọi/ Hắt hiu dì đếm tháng ngày”. Nỗi cô đơn của dì đã là vô cùng. Còn nỗi cô đơn của NNH lại gói trọn trong khổ thơ: “Mẹ con đã về với đất/ Bà con xiêu lạc cả rồi/ Quê ngoại giờ xa lăng lắc/ Mai dì “đi” nữa … là thôi!”. Sau hai tiếng “là thôi” ta như nhìn thấy cả một khoảng trống đến mênh mông của đời anh khi chỗ bấu víu cuối cùng của tình ruột rà máu mủ rồi cũng tuột khỏi tay anh, tuột khỏi đời anh.

“Linh miêu” là một bài thơ NNH viết ra từ còi tâm linh, từ miền ảo giác. Đã gần ba mươi năm rồi, ba mươi năm cứ thế nhân lên đã biết bao nhiêu đêm dài NNH không sao ngủ được vì nỗi đau thể xác, vì nhớ mẹ, nhớ dì, vì bao điều khác nữa… Anh đã nằm lắng nghe mọi âm thanh dội lại của cuộc đời. Có thứ âm thanh trong trẻo, ấm áp, nhiều yêu thương. Cũng có thứ âm thanh não nùng cào xé trái tim anh. Tiếng mèo hoang gọi bạn tình khảm khắc thâu đêm: “Lạc loài/ dội nỗi nhớ không tên/ dội hiu hắt tiếng thở dài vô cớ/ dội trắng/ dội đen/  dội vàng nức nở/ mèo  hoang rậm rật xé đêm gào”. Trong mộng mị , trong ảo giác có lúc NNH đã: “Đốt vui buồn thiêu rụi dấu thương yêu/ leo lét lửa đèn bỗng nhiên phựt cháy/ đêm giật nảy/ cứng đờ tôi bật dậy/ mềm bóng ai ma mị phóc qua người…”.

          Tuy ốm đau bệnh tật nhưng NNH vẫn dành cho thơ mình tất cả những  gì nhân ái nhất với cuộc đời này. Ta không thấy một tiếng than thân trách phận nào trong thơ anh. Ta không thấy những dòng thơ bi lụy khóc than. Ta chỉ thấy thơ anh có những nỗi đau mà người đọc luôn luôn muốn sẻ chia, đồng vọng. Thơ anh tươi rói tình yêu với cuộc đời này . Điều này có thể lý giải được vì NNH tồn tại được chính là nhờ những tấm lòng nhiều nhân hậu, nhiều yêu thương của mẹ, của dì, của những người bạn đã cưu mang anh, vất vả chăm sóc anh trong mấy chục năm trời. NNH không thể là con người phụ bạc. Mặt khác, cuộc đời không cần những tiếng khóc than. Cuộc đời cần những điều nhân ái, cần được điểm tô, làm đẹp. Thơ NNH viết về thiên nhiên đẹp đến mê hồn, đẹp đến ngất ngây. Bởi vì NNH đã biết lắng nghe, đã biết cảm nhận tất cả những gì xung quanh anh bằng một tấm lòng, bằng một trái tim nhân hậu. Những câu thơ anh đã buộc ta hướng về sự trong sạch, sức mạnh và sự cao thượng. Có cảnh đêm nào đẹp như của NNH: “Đêm tĩnh lặng nhấp nhô ru ngực núi/ Phơ phất tà mỏng lụa hớ hênh trăng/ Khỏa thân gió, miên man mềm mại gió/ Ta như tan trong hơi thở vĩnh hằng”. Trong “Thu mong manh” có những câu thơ làm ta phải nao lòng: “Mong manh quá, nắng sao mà dễ vỡ?/ Đến gót mây cũng phải rón nhẹ nhàng/ Mềm mại đấy nhưng gió hay hờn dỗi/ Biết đâu chừng giở chứng thổi hương tan”. Hoặc nữa: “Vàng cúc đu đưa ngực trần vũ hội/ Thả rơi tiếng cười sương cỏ long lanh”. Thiên nhiên trong thơ NNH là một thiên thấm đẫm hồn người. 

          Tôi coi thơ tình của NNH đều được viết ra trong miền khát vọng. Khi con người ta đã bị tước đoạt mọi khả năng vận động để được giao tiếp, để được ái ân thì họ lại càng khát vọng. NNH đã dựng cho mình một thế giới tình yêu. Tình yêu ấy chỉ có thể tồn tại trong cõi vĩnh hằng. Thế giới tình yêu của NNH rộng lớn, nó bao trùm lên tất cả khi tình cờ gặp nhau trong “Cơn mưa bất chợt” và “em” trong “Tam muội hỏa”. Một sự hiến dâng khi viết “Cộng hưởng”. Một bóng dáng trên “Biển vắng”. Một bóng người đi xa, xa mãi khi “Vọng nguyệt”. Lời dặn dò của em trong “Cháo lú cho ai”, nhưng rồi anh lại phải: “Tôi biến thành con ma gió/ Nghìn năm lặng lẽ đi về”. “Đêm trăng Trà Khúc”, một đêm trăng tuyệt vời nhưng để rồi: “Con nước xa nguồn con nước chảy xuôi/ Đôi mình xa nhau dạt trôi mấy ngả/ Bao chìm nổi trong biển đời vật vã/ Vẫn dịu êm tim sóng vỗ ru người”… Còn nhiều và nhiều nữa những tâm tình thiết tha, trong sáng như thế. 

          Trái tim của NNH như được kết tinh từ muôn ngàn sợi tơ mỏng manh mà hễ chạm đến là nó lại ngân lên thành những bài thơ tươi rói mượt mà, thành những khúc hát tình yêu nhiều đắm đuối mê say nhưng cũng nhiều dang dở đượm buồn. 

          Như trên tôi đã viết, NNH luôn trăn trở vì tội bất hiếu của mình. Nhưng giờ đây trên cõi vĩnh hằng mẹ có thể mỉm cười vì đứa con của mẹ đã không gục ngã, vì khát vọng sống của con mẹ đã tiến rất gần đến hiện thực. Đó là sự đáp đền, sự dâng hiến cao đẹp nhất cho tình mẹ và cho cuộc đời. Tôi tin với khát vọng sống mãnh liệt thơ NNH sẽ tồn tại mãi theo thời gian!

 

                                                                 Những ngày đầu xuân Kỷ Sửu

                                                                NGUYỄN XUÂN DƯƠNG

                                           Số 07 đường Thành Cổ, Vệ An, TP. Bắc Ninh

                                                                         ĐT: 01662969954

 

 

 

 

 

Các bài khác:
· Trương Nam Hương với 99 Mini thơ
· Có chia
· William Carlos Williams: Thơ cài trên tủ lạnh
· Hoa trong thơ Tế Hanh
· Những quan niệm thơ
· Cỏ xanh và Lửa đỏ - một đối lập lôgic của thơ Thanh Thảo
· TÌM NHÀ (THƠ) QUÊN MẤT SỐ (NHÀ) LỚN KHÔN
· Chùm thơ Thanh Thảo viết ở đảo JeJu( Hàn Quốc)
· GẶP MỘT TIẾN SĨ (HÀN QUỐC) NGÀNH CÚNG TẾ
· thơ Nguyễn Đình Thi
· Nhà thơ, nhà viết kịch Văn Trọng Hùng: “Muộn nhi thi, nộ nhi kịch”
· Người lữ hành cô độc
· THÁI ĐỘ KHIÊM NHƯỜNG TRONG TÁC PHẨM CỦA THANH THẢO
· Tham luận tại Hội thảo văn học đảo JeJu-tháng 4/2008
· VỀ NHỮNG “KHÔNG GIAN RỖNG” TRONG THƠ
· Tưởng niệm 40 năm vụ thảm sát Sơn Mỹ
· Người Việt có mê đọc sách
· chùm thơ mới nhất của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm
· Quỹ học bổng mang tên một nhà thơ
· Dưới bóng Ấn sơn...

 

  
Gia đình Bích Khê