DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
ĐÌNH KHÔI - KẺ TỰ GÁNH BÓNG MÌNH TRONG CUỘC LÃNG DU

                                                                       mai bá ấn

Đọc tập bản thảo thơ “Rừng thương biển nhớ” của Đình Khôi, tôi nhận thấy: Đích thực chàng là một du tử, một đệ tử xê dịch trung thành của cụ Nguyễn Tuân. Đến bây giờ, dù đã sóm sém lục tuần, dù đã “quy cố hương” về với biển, chàng vẫn không chịu ngồi cho sóng hát ru yên. Ngồi bên biển, tai nghe sóng vỗ mà trái tim (tưởng đã sóng lặng gió dừng) vẫn cứ trào lên muôn đợt sóng ngầm, bọt trắng bay tung về phía núi.

Ở biển, chàng nhớ rừng. Về rừng, chàng khát biển. Về với biển, chàng lại bị rừng mê bắt mất phần hồn. Biết bỏ ai đây hỡi hai người tình “mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười”? Thì đành vậy, chia hai phần “rừng thương biển nhớ”, để “ta về mang cả rừng theo”. Tưởng như đã mõi gối phiêu du, “hạ cánh an toàn”, ai có ngờ, ngồi nghe “sóng hát rì rào” giữa một “biển đầy trăng” lại “thèm chút gió lang thang”. Chàng ta hình như ít quen chung thủy (chắc là trừ chuyện vợ con), cho nên cái ước nguyện tưởng đã cuối đời, về với biển, mà biển vẫn không giữ nổi chân chàng “xin làm hạt cát còn mang dáng người”. Cái “hạt cát”, “cái dáng người” ở đây sao vẫn thoảng bóng dáng của những nàng sơn nữ. Qua lớp bụi mờ ảo của ngôn từ câu thơ này, tôi thấy chàng đang dắt tay một người con gái tít tận buôn làng xa đi dạo biển. Hay ít ra là chàng cũng đang ước thế, “thèm” thế, dù cố tình ẩn mình trong “chút gió lang thang”.

Thôi thì cứ cho là chàng bị rừng bỏ bùa mê thuốc lú đi; và cứ xem như hết phương cứu chữa, vì đã về già mà chưa tìm được thầy giải hết bùa mê (bùa ngãi vùng cao, thầy ở biển khó lòng giải nổi!); ta cứ thử theo gót lãng du của chàng về núi xem sao! Đây rồi, chàng đang “ngồi buột gió cho rừng lim dim”. Một tư thế vừa mạnh mẽ, nghiêm túc vừa rất dễ thương. Nhưng đã là gió làm sao buột được ! Đúng như chàng nói “ước mơ chưa có điểm dừng” và vì vậy, “vôi nhạt cau mềm uổng công” “con đường nhan sắc đèo bòng”. Và chàng lại quyết định:

 Ai giờ lên tỉnh bỏ quê

 Ta đang bỏ tỉnh để về cùng em.

Nàng biển nghe được câu này quả là êm tai như mật rót. Vậy mà rồi, oan nghiệt cho nàng vì bùa mê chưa ai giải, chàng lại thấy:

Biển chiều tím ngắt hoàng hôn

 Cát vàng man mác cho lòng ngẩn ngơ

 Bơ vơ bơ vơ bơ vơ

 Lăn tăn con sóng dại khờ nỗi đau.

Bạc tình vậy, cớ sao chàng vẫn được cả “biển rừng thương nhớ”! Chính là nhờ cái nghiệp căn hai chữ lãng du:

 Chén tương phùng chưa cạn

 Chén phân ly lại đầy.

Đọc kỹ thơ Đình Khôi, ta bắt gặp rất nhiều lần cái nghiệp lãng du này. Lúc thì “lênh đênh”, “chưa có điểm dừng”, “chân cứng đá mềm”, “hành khất lang thang”, “lạc đường riêng ta”... lúc lại là “đường dài gió bụi”, “lên non tìm nguồn”, “đường dài anh đi”, “ngồi bên góc phố”, “là ta lữ thứ”, “chân mây đầu sóng”, “cứ đi và đến”, “lang thang gió núi”, “tìm lại cố hương”, “dìu ta qua bão tố”, “một đời rong ruổi”, “lữ khách độc hành”, “tấm thân lạc loài”, “một kiếp tha phương”, “đi hết đoạn trường”, “cho trọn kiếp phong trần”... Cả một trường từ ngữ nối nhau với độ lặp thi pháp cao như thế, rõ ràng cái nghiệp lãng du của chàng đã quá rõ ràng. Xin đừng trách nếu đôi lần chàng không chung thủy:

Chiều nay biển nhớ xót xa

Rừng thương như níu chân cha từng ngày.

Chính chàng đang mâu thuẫn với chàng kia mà. Chàng cũng đã từng lên án mình, trách mình, nhưng luẩn quẩn loanh quanh, thấy trách mình cũng vô lý quá, tội quá, nên chàng liều công nhận nghiệp dĩ lãng du để ai hiểu cỡ nào chàng nhờ cỡ ấy:

Không trách mình chẳng trách ai

Bao đêm thao thức mơ hoài cố hương

Buồn vui một kiếp tha phương

Bầm gan đi hết đoạn trường xem sao.

Vì chàng biết mình đã “trót mang cái nghiệp buộc vào cái chân”. Đã có lần, chàng gửi chính tâm trạng xa biển của mình vào cái “Ngày em lên xe hoa”, dù cố giấu mình trong tà áo cô dâu, nhưng rõ ràng cái dáng đi về núi ấy là hồ quang của chính tấm thân phiêu lãng của chàng:

Em về phố núi mù sương

 Để ta day dứt nhớ thương ngập lòng...

Chính cái nghiệp căn lãng du ấy và lòng chung thủy với thơ đã khiến chàng suốt đời còng lưng “tự gánh bóng mình” trên suốt dặm trường nối rừng và biển.

Chính cái “thói” du tử kia mà ta có được một Đình Khôi thi sĩ.

Và cũng không lý do gì khác hơn, mà là chính nó, đã khiến thơ Khôi, về hình thức thể hiện, chỉ dừng lại bên bờ này của một thời thi pháp đã qua...

 

Các bài khác:
· LÝ BIÊN CƯƠNG: MỐI TÌNH ĐỊNH MỆNH
· NGUYỄN ANH NÔNG – NHỮNG THỎA THUẬN TỪ SỰ ĐỌC
· BÀN VỀ CÁI GHEN TRONG THƠ TRƯƠNG NAM CHI
· HOÀNG TRẦN CƯƠNG - NGƯỜI THƠ TRẦM TÍCH
· KỶ NIỆM NHỎ VỚI MỘT NHÀ THƠ LỚN
· MỘT LÊ LỰU TRONG TÔI
· THƯ NGỎ CỦA CHỦ NHIỆM CLB NGƯỜI YÊU SÁCH NGUYỄN HUY TƯỞNG
· THƠ LỤC BÁT CỦA HUY TRỤ
· NGƯỜI CON GÁI TRONG BÀI THƠ 'MÀU TÍM HOA SIM' LÀ AI?
· CHUYỂN ĐỘNG THƠ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI – ĐƯƠNG ĐẠI
· BÀN TAY TÔI ĐẬU KHOẢNG TRỜI XINH XINH
· VÕ THỊ XUÂN HÀ - TỪ A ĐẾN Z
· NHỮNG ĐIỀU CHƯA BIẾT VỀ HỌC GIẢ NGUYỄN VĂN VĨNH
· 'PHẢN TIẾP NHẬN' NHƯ LÀ SẢN PHẨM CỦA THỜI HIỆN ĐẠI
· VĨNH BIỆT NGƯỜI VỀ SÔNG TƯƠNG
· VŨ QUẦN PHƯƠNG - 'CÀNG ĐI CÀNG KHÁT NHỮNG CHÂN TRỜI'
· BỜ SÔNG VẪN GIÓ - MỘT BÀI LỤC BÁT HAY
· VẤN ĐỀ SỬ DỤNG DẤU CHẤM CÂU
· HIỂU THÊM VỀ THƠ CA CHỐNG MỸ
· CHÙM THƠ CỦA THANH THẢO

 

  
Gia đình Bích Khê