DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
'NHỮNG THÁNG NĂM Ở RỪNG'- HUYỀN THOẠI MỘT THẾ HỆ

 

                                                        TS. Đ Th Thu Huyn

 

 

NHỮNG THÁNG NĂM Ở RỪNG

 

                             Nguyễn Anh Nông

   

 

Những tháng năm ở rừng

Cùng đồng đội làm thanh gươm sắc

Cùng đồng đội làm lá chắn bên cột mốc.

*

Những tháng năm ở rừng

Ăn trong nắng, ngủ trong sương

Ngày mấy bận ngóng thư

Đêm bầu bạn với trăng trời mây gió.

*

Những tháng năm ở rừng

Sốt rét tái màu da

Đồng đội mấy người gục ngã

Hồn thiêng gửi lại lá cây rừng.

*

Những tháng năm ở rừng

Con kiến lửa đốt lòng nhoi nhói

Tin quê bão bùng lụt lội...

*

Những tháng năm ở rừng

Người thân xưa hờ hững hoá người dưng

Ngày xuống phố

thẫn thờ,

                                     ngơ ngác...

*

Những tháng năm ở rừng

Bập bùng bao kỷ niệm

Ôi, ngọn lửa giữa rừng đêm

Âm ỉ cháy trong ta da diết.

Cao Bằng, 1988

 

 

 

Vẫn mang tinh thần “Chúng tôi làm thơ ghi lấy cuộc đời mình” (Hữu Thỉnh) nhưng âm hưởng chủ lưu của bài thơ Những tháng năm ở rừng không phải là tái hiện một cái nhìn sử thi về quá khứ hào hùng đã qua.

 

Ấn tượng đầu tiên của bài thơ đến từ sự dụng công của tác giả. Điệp khúc “Những tháng năm ở rừng” tạo cho bài thơ 6 đoản khúc về cuộc sống người lình với đầy đủ những cung bậc, thăng trầm:

Đoản khúc một là sự bền gan chiến đấu của những người lính nơi chiến trường.

Đoản khúc hai tái hiện những hoạt động bình dị mà không kém phần lãng mạn của người lính trong những tháng ngày đằng đẵng.

Đoản khúc ba khắc họa trực diện những gian khổ và hi sinh mất mát của cuộc chiến tranh bằng một âm điệu trầm.

Đoản khúc bốn nói về nỗi mong nhớ quê hương đầy xót xa.

Đoản khúc năm biến chuyển với một bước ngoặt trong tình cảm khi “xuống phố” và nhận ra những điều không như mình tin tưởng.

Và đoản khúc cuối cùng như một sự tổng kết, tái khẳng định về những ký ức - một phần của cuộc đời người lính không bao giờ nguôi ngoai.

Bài thơ với dung lượng ngắn, ngôn từ cô đọng nhưng tái hiện một quãng thời gian dài với hiện thực - mơ mộng, khoảng sáng - góc khuất trong những tháng năm dài nhiều biến động của cuộc đời người lính. Âm hưởng bài thơ khiến người đọc có cảm tưởng như mọi thứ đều bỏ lửng chưa nói hết. Câu chữ cuối mỗi điệp khúc cứ lơi ra, miên man và còn nhiều dang dở. Đến khổ cuối cùng bài thơ, ta mới vỡ lẽ, năm đoản khúc kia đều là hồi tưởng, là kí ức đã qua mà hiển lộ rõ ràng như sự thực hiện hữu trước mắt. 

Nguyễn Anh Nông viết bài thơ này năm 1988, khi những tháng năm cùng đồng đội ăn trong nắng, ngủ trong sương đã trở thành ký ức. Tâm trạng của người lính hiện lên qua những câu thơ đẹp: Đêm bầu bạn với trăng trời mây gió, Hồn thiêng gửi lại lá cây rừng... là những điểm nhấn quan trọng của bài thơ. Không thể quay ngược thời gian để trở về quá khứ, nhưng nhà thơ đã làm một cuộc “hành trình” để tìm lại khoảng thời gian thiêng liêng tưởng như đã vĩnh viễn trôi qua kia bằng tâm tưởng:

Những tháng năm ở rừng

Bập bùng bao kỷ niệm

Ôi, ngọn lửa giữa rừng đêm

Âm ỉ cháy trong ta da diết.

Những con người đã đi quá nửa đời sương gió, trở về vẫn một niềm trân trọng. Nguyễn Anh Nông viết về mình, về những người bạn “như mạch suối nhỏ trong lành” bằng thứ tình cảm chân thực và pha chút xót xa. Ngọn lửa giữa rừng đêm chính là ngọn lửa tin yêu trong lòng của anh dành cho quá khứ, đồng đội. Những kỷ niệm âm ỉ ấy để lại những ám ảnh miên man không dứt, cho nhân vật trữ tình trong bài thơ và cho người đọc.

Những tháng năm ở rừng của Nguyễn Anh Nông hay không chỉ bởi sự dụng công trong cấu tứ, ngôn từ mà còn đến từ cách anh nhìn cuộc chiến. Tác giả viết về chiến tranh, có gian khổ, có đau thương nhưng ấn tượng bao trùm lại là một ký ức khó phai đối với người lính. Những chặng đường đi qua như những nốt thăng trầm trên một bản hòa tấu nhiều giai điệu, có tin tưởng, có hoài nghi, có có cả niềm vui nỗi buồn. Điểm cuốn hút và ám ảnh người đọc của bài thơ đến từ cảm giác lắng đọng trước những điều thiêng liêng. Ở đó toát lên một sự trầm tĩnh và từng trải lạ thường. Điều mà không nhiều bài thơ viết về chiến tranh giai đoạn này dễ dàng có được.

 

                                                             

Tiến sĩ  Đỗ Thị Thu Huyền

Viện Văn học, 20 Lý Thái Tổ - Hà Nội

 

(*)Bài in báo Quân đội nhân dân- cuối tuần, ra ngày 23/2/2014

Và:  http://nguyentuanhung.vnweblogs.com/

 

Các bài khác:
· THƠ HỒNG THANH QUANG - NỖI BUỒN CỦA NƯỚC MẮT
· LANG THANG QUA CHIẾN TRANH
· LỮ HÀNH - CUỘC CÁCH TÂN THƠ TÂN HÌNH THỨC VÀ KHAI SINH DÒNG THƠ HÌNH HỌA
· BẰNG CHÍNH TÔI, TÔI ĐẾN VỚI CUỘC ĐỜI
· NGUYỄN TRỌNG TẠO DƯỚI MẮT TRUNG TRUNG ĐỈNH
· TỰ LỰC VĂN ĐOÀN, MỘT "NHÓM LỢI ÍCH" TRONG ĐỜI SỐNG VĂN NGHỆ
· ANH NĂM SÁNG - MỘT 'NHÀ VĂN NAM BỘ HIỆN ĐẠI TIÊU BIỂU'
· MA ĐẠI CA
· THẠCH QUỲ – HẠT BỤI… KHỔNG LỒ
· VÔ THỨC TRONG VĂN HỌC
· NHỚ NGUYỄN QUANG SÁNG
· ĂN TẾT VỚI MA
· THOÁNG NGHĨ VỀ TRỊNH
· VĨNH BIỆT NHÀ VĂN NGUYỄN QUANG SÁNG
· MỘT TRUYỆN NÔM THUẦN VIỆT BỊ LÃNG QUÊN
· NGÀY THƠ - NGHĨ VỀ SỨ MỆNH THƠ CA
· GIỚI THIỆU THƠ TÁC GIẢ MỚI: THẠCH MỘ
· MỐI TÌNH CỦA NGUYÊN MẪU TÁC GIẢ TIỂU THUYẾT 'NGƯỜI TÌNH'
· CHÙM TRUYỆN MI NI CỦA Y BAN
· TRANG THƠ PHÙNG QUÁN

 

  
Gia đình Bích Khê