DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
NHỚ LỜI DI CHÚC, THEO CHÂN BÁC

(45 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh)

                                                                             GS. Phong Lê 

Kể từ Yêu sách của nhân dân Việt Nam gửi Hội nghị Versailles (1919), Bác đã để lại bao áng văn có giá trị khai sáng, thúc đẩy, đánh dấu và tạo nên các bước ngoặt cơ bản cho dân tộc, như Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường Kách mệnh (1927), Tuyên ngôn độc lập (1945). Tiếp đó, trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ kéo dài 30 năm, cả dân tộc Việt Nam, triệu người như một, đã lắng nghe Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946), và Không có gì quý hơn Độc lập, Tự do (1966), cả hai như là hịch xuất quân. Kể từ Tuyên ngôn độc lập, lời Bác đã thành lời non nước, là âm vang lịch sử, là sự dồn tụ sức mạnh của dân tộc, Di chúc là áng văn cuối cùng Bác viết để vĩnh biệt nhân dân, và đi vào thế giới người hiền.

Khác với mọi áng văn được viết trong suốt 50 năm, Di chúc được Bác chuẩn bị sớm, và được sửa chữa nhiều lần. Đó là tài liệu “Tuyệt đối bí mật” được Bác chính thức khởi thảo từ 10.5.1965 ở tuổi 75; sau đó, hàng năm, vào tháng Năm, Bác tiếp tục sửa chữa, cho đến 10.5.1969. Có nghĩa là Bác đã chủ động và cẩn trọng suy nghĩ về nó trong nhiều năm; đã chuẩn bị cho mình một cuộc ra đi thanh thản sau mọi lo tính chu đáo cho dân, cho nước. Nhìn vào bút tích Bác để lại trong các văn bản Di chúc, với những dập xóa, thêm bớt, sẽ thấy Bác đã đắn đo, cân nhắc từng ý, từng câu, từng chữ. Và bao trùm tất cả là tình cảm vừa bao la, vừa thấm thía đối với tất cả những ai có chung nguồn cội Tiên Rồng, và có quyết tâm đi đến cùng khát vọng độc lập, tự do mà Bác là người gieo hạt giống đầu tiên trong tư cách tác giả của Bản yêu sách 8 điểm gửi Hội nghị Versailles trước đó chẵn 50 năm.

Kể từ đầu tháng 9.1969, mọi thế hệ người Việt Nam yêu nước hẳn không ai không thuộc từng ý, từng lời trong Di chúc; và nhận ra, qua những căn dặn của Bác tất cả những gì là cốt thiết nhất, cơ bản nhất cho sự nghiệp cách mạng, nhằm giải phóng dân tộc và đem lại hạnh phúc cho mỗi con người. Mở đầu Di chúc, đó là sự khẳng định: “Cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hy sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn”. Và: “Đó là một điều chắc chắn”. Tiếp đó: Trước hết nói về Đảng, với căn dặn “giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”. Và, do là một Đảng cầm quyền nên mỗi đảng viên, cán bộ phải thấm nhuần đạo đức cách mạng. Sau Đảng, là các đoàn viên và thanh niên, với yêu cầu “bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau”. Rồi nhân dân lao động, mà Đảng “phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”. Kế đến là phong trào cộng sản thế giới đang trong nguy cơ chia rẽ mà Bác đang gắng công hàn gắn. Và cuối cùng là Về việc riêng, chỉ trong 75 chữ...

Bản Di chúc viết xong ngày 10.5.1969 được công bố trong Lễ tang tổ chức trên Quảng trường Ba Đình vào 9 giờ sáng ngày 9.9.1969; và đăng trên báo Nhân dân ngày 10.9.1969, do tình hình lịch sử không đưa vào một số đoạn Bác viết thêm, cho đến năm 1989, nhân 20 năm thực hiện Di chúc mới công bố đầy đủ. Đó là những đoạn Bác nói về những việc cần làm ngay sau khi chiến tranh kết thúc. Trước tiên vẫn là chỉnh đốn lại Đảng (đây là điểm Bác nhắc đến 2 lần). Tiếp đó là công việc đối với con người, gồm những ai đã hy sinh cho Tổ quốc; những liệt sỹ và cha mẹ, vợ con thương binh, liệt sỹ; là việc học hành, lập nghiệp của thanh niên; việc chăm sóc phụ nữ; việc giáo dục, cải tạo những nạn nhân hư hỏng của chế độ cũ. Và cuối cùng là miễn thuế nông nghiệp 1 năm cho nông dân... Còn Về việc riêng thì trong bản thảo đầu tiên đề ngày 15.5.1965, Bác đã yêu cầu được hỏa táng và để lại tro xương, trong đó dành một phần tro cho miền Nam; trong bản chữa lần sau, Bác lại yêu cầu chia tro thành 3 phần để vào 3 lọ sành đặt ở 3 miền Bắc, Trung, Nam, để nơi đâu nhân dân cũng có Bác ở cạnh và đỡ phải đi lại xa xôi. Nghĩ sâu việc này sẽ có bao điều xúc động trong tình thương dân mênh mông của Bác.

Cùng với bản Di chúc lịch sử được công bố là 5 lời thề thiêng liêng trong Điếu văn của Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam do đồng chí Lê Duẩn đọc bên linh cữu Bác, trước hơn 10 vạn người tham dự trên Quảng trường Ba Đình, cùng đúc kết tuyệt vời về Hồ Chí Minh với dân tộc Việt Nam: Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch, người anh hùng dân tộc vĩ đại, và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta.

45 năm đã qua, kiểm lại những việc chúng ta đã thực hiện được, những mục tiêu chúng ta đang tiếp tục làm - thể theo nguyện vọng của Bác, kể cả những sai lầm, khuyết điểm, tệ bệnh lưu niên, và cả những việc chưa làm được có thể khiến hương hồn Bác không vui, Di chúc vẫn tiếp tục đưa đường, chỉ lối cho chúng ta. 45 năm Bác đi xa, nhưng với dân tộc Việt Nam, không lúc nào, và không ở đâu thiếu vắng hình ảnh Bác - người suốt đời “chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là Tổ quốc ta được độc lập, dân ta được tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Chỉ bấy nhiêu điều, đơn giản vậy, như cách nói quen thuộc của Bác, nhưng hãy khơi cho hết độ sâu và mở ra cho hết diện rộng của nó, ta sẽ đến được với cái đích gọi bằng Hạnh phúc (trong bộ ba: Độc lập, Tự do, Hạnh phúc) chung cho cả dân tộc và riêng cho từng người, trong kỷ nguyên xứng đáng mang tên HỒ CHÍ MINH.

 

(Nguồn: daibieunhandan.vn)


 

Các bài khác:
· ANH ĐỨC - CHU ĐÁO VÀ GẦN GŨI
· GIỚI THIỆU LỤC BÁT TỨ TUYỆT CỦA TRẦN VŨ
· CHA TÔI - NHÀ VĂN LAN KHAI
· VĨNH BIỆT CHA ĐỂ TÁC PHẨM HÒN ĐẤT
· NHẬN DIỆN CÁI KHÁC ĐỂ HƯỚNG ĐẾN SỰ ĐA DẠNG CỦA TIỂU THUYẾT
· NHỚ ANH ANH ĐỨC
· MỘT GIỌNG THƠ NỮ KHÔNG CẦN TRANG ĐIỂM
· LÊ VĂN NGĂN - NHỮNG CÂU HỎI, NHỮNG CUỘC HÀNH TRÌNH VÀ NHỮNG NIỀM HY VỌNG
· TẠ MINH CHÂU - CÓ MỘT MIỀN KÝ ỨC MÃI MIÊN MAN
· CON NGƯỜI THỜI ĐẠI QUA NHÂN VẬT TRONG VĂN XUÔI VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
· TA MÌNH ƯỚT NHAU
· TRANG THƠ TRẦN HUY MINH PHƯƠNG
· THANH HẢI - NHÀ THƠ NHƯ TÔI TỪNG BIẾT
· THƠ THỜI KỲ KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
· NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT THA HÓA TRONG TRUYỆN NGẮN LÊ MINH KHUÊ SAU 1975
· THƠ TÂN HÌNH THỨC VIỆT - TIẾP NHẬN VÀ SÁNG TẠO
· NHÂN 2 BÀI THƠ CỦA PHÁP THUẬN, NGHĨ ĐẾN HÌNH ẢNH VĂN HÓA VÀ VĂN HÓA HÌNH ẢNH
· PHÙNG HIỆU - NHỮNG LỜI THƠ THẾ SỰ
· CHÙM LỤC BÁT CỦA NGƯNG THU
· TRANG THƠ TẠP CHÍ SÔNG HƯƠNG THÁNG 7

 

  
Gia đình Bích Khê