DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
"NHỮNG CON NƯỚC THỞ RA NGHÌN SÔNG RẠCH"

(Đọc "Con đường tự trôi"- Tập thơ của Nguyễn Đăng Khoa)

Nguyễn Vĩnh Tiến

 

Một buổi sáng mùa Hạ, trong bóng mát của những tán lá vùng ôn đới, hít những hơi thở lành lạnh từ từ luồn sâu vào huyết quản như những dòng nhỏ li ti, những dòng lạnh và những rễ lạnh từ bên trong cơ thể... Tôi đọc thơ của Khoa, một chàng trai Việt Nam trẻ tuổi ở một nơi xa xôi, nóng bức. Một bối cảnh tương phản về không gian, thời tiết, nhưng những câu thơ và mạch chữ lại bỗng trở nên thấm thía và đồng cảm: " Những con nước thở ra nghìn sông rạch... Những chồi hoang sinh hạ rừng già..." (Trích "Từ vết răng, môi non, táo cấm"- Nguyễn Đăng Khoa)

Tôi nhớ lại chính mình, những trăn trở hoài bão của gần hai mươi năm trước, cũng giống Khoa bây giờ, những ám ảnh về bóng tối và sương mù. Tại sao trong cơn lốc bụi của đô thị, ta cứ lạc lõng mãi với những câu hỏi thường trực về bản thể, về con đường, về những đường bay siêu hình trong trí tưởng tượng đầy màu sắc và đầy mê hoặc. Khoa đã diễn giải cảm giác ấy thật chính xác trong: " Tôi vừa đi vừa tối", diễn giải sự bứt phá của mỗi con người trong dòng người hỗn loạn:" Khuôn mặt mọc khu rừng... Càng giống nhau càng cỗi... ".

Về bút pháp, Khoa không cách tân mạnh mẽ về thể loại, có vẻ nhà thơ trẻ tuổi này vẫn còn lưu luyến khá nhiều với lục bát, thơ năm chữ và bảy chữ. Thỉnh thoảng xuất hiện trong tập thơ của Khoa có những bài thơ ngắn theo thể tự do. Nhưng trong chính những thể loại tưởng chừng gò bó và cũ kỹ ấy, Khoa đã diễn giải được những ý tưởng rất mới mẻ, những cái nhìn nhận bằng trực cảm chính xác để mô tả cuộc sống và cảm xúc rất độc đáo có và chỉ có ở những thi nhân:

          " Hoa khế sực tỉnh sau nhà

          Cơn đau sực nhớ, mình là cơn đau..."

 (Rót Đêm)

              " Thương con quốc bạc kêu đồng

          Mang miền quê cũ về trồng mé sân..."

                                         ( Thương trời bên ấy lập đông)

Những hình ảnh phi lý đã xuất hiện, và càng xuất hiện một cách bất ngờ trong thơ Khoa, nó càng trở nên hấp dẫn. Bằng một cảm nhận khá tinh tế, nhà thơ trẻ đã lần ra được những logic của những hình ảnh phi lý, từ logic đó, thường sinh ra những vùng không gian rộng lớn hơn trong Thơ, và trong những vùng không gian mới ấy, con người trở nên tự do và bao dung hơn (dù cho khi ấy cảm giác về thân thể và tâm hồn của chính mình lại trở nên đau đớn hơn):

          " Bỗng thương nỗi buồn vô chủ

          Nằm thút thít dưới chân cầu..."

(Những đèn đường ven bờ hồ)

          "Từ độ ấy, đỉnh mây ngàn

          Những màu của nhớ, cứ bàng bạc bay..."

(Mây)

          "Tôi thấy đèn đường ăn tôi

          Bóng ta ơi, bóng đau rồi phải không ?"

(Hai mươi giờ)

          " Gió gieo chếch mái ngói thâm

          Một người xưa trống chỗ nằm năm xưa..."

( Nhà ba gian)

 Tôi đã có lần chia sẻ với Khoa công thức Thơ của một nhà thơ đi trước (*) :1 bài thơ hay + 100 bài thơ bình thường < 1 bài thơ hay

Điều đó nói lên rằng, số lượng Thơ rất nhiều khi là kẻ thù của chất lượng thơ. Chúng ta sẽ vô cùng tiếc vị ngọt của một hạt đường nếu đánh rơi nó vào trong một cốc nước lớn. Những thi tứ tuôn trào luôn là điểm mạnh của những nhà thơ trẻ như Khoa, nhưng bên cạnh đó, sự trùng lặp của một số từ và thủ pháp thơ vẫn còn xuất hiện khiến cho sự tươi mới trở nên không trọn vẹn trong toàn tập.

Cũng có nhiều câu thơ " đèm đẹp" nhưng thực ra " đèm đẹp" là kẻ thù của " đẹp".

Trong thơ Khoa, tôi rất thích những tuyến chữ giản dị, tự nhiên nhưng rất có nội lực:

          " Điếu thuốc sắp sửa tàn

          Chỉ còn một thực khách áo trong veo..."

(Phố mưa)

          " Cỏ mọc về hướng có dáng người xa"

(Năm cùng tháng tận)

          " Tóc mồi tim lặng tìm ngực trầm hương..."

(Ru)

          " Bên sông, mấy bờ lau ốm

          Run nẩy người bởi gió Tây..."

( Những đèn đường ven bờ hồ)

 Đọc thơ Nguyễn Đăng Khoa, tôi lại ước mình có thêm một tuổi hai mươi lần nữa, để được đắm say bay trong những cảm xúc của thơ, của những hình ảnh không biên giới, của những con đường hoàn toàn tự do trong tâm tưởng. Mọi nỗi đau vẫn đều đặn được sinh ra cùng thời với những niềm vui, thơ không phải để vui, cũng không phải để buồn, không giục chúng ta đi, cũng không làm ta đứng lại. Thơ vừa là bến đỗ nhưng vừa là sóng đẩy thuyền đi. Thơ là chuyển dịch, là vận động không ngừng với những hành trang chữ và nghĩa. Thơ sinh cả ra nhà thơ và trong những trang thơ của Khoa tôi đã thấy, Thơ đã chọn chàng trai này để tiếp tục những hành trình bất tận của những trường thi âm và thi ảnh..

---------------

(*)Người đầu tiên nói với tôi công thức này là nhà văn, nhà thơ Ngô Tự Lập

Nguồn: vanvn.net

 

Các bài khác:
· NGHIÊN CỨU VĂN HÓA DƯỚI GÓC NHÌN CỦA VƯƠNG TRÍ NHÀN
· THANH THẢO - THI SĨ CỦA NHỮNG NGƯỜI CHÂN ĐẤT
· NHẬT CHIÊU VÀ THƠ TƯỢNG QUẺ
· "HỌ VẪN CHƯA VỀ" - MỘT CUỐN TIỂU THUYẾT LẠ
· NGÀY VUI ĐẾN MUỘN
· ĐỌC - DIỄN THƠ TÂN HÌNH THỨC VIỆT
· CHÙM THƠ CỦA LÊ ÂN
· THANH GIANG - NHỚ NGÀY TIẾN VỀ SÀI GÒN
· THI PHÁP "SO ĐŨA NGẮT DÒNG" TRONG LỤC BÁT ĐỒNG DAO
· CHÙM THƠ CỦA NGUYỄN QUANG THIỀU, VƯƠNG CƯỜNG, LÊ CHÍ
· 5 BÀI THƠ CHỮ HÁN CỦA CAO BÁ QUÁT
· NGẬM NGÙI: TRÁI SẦU TRĨU NẶNG
· NGUYỄN CÔNG TRỨ - THÔNG REO NGÀN HỐNG
· CHU LAI - TIẾP TỤC SÒNG PHẲNG VỚI DĨ VÃNG
· CHÙM THƠ NGUYỄN QUANG HƯNG
· MÌ QUẢNG VÀ THƠ
· BIẾN ĐIỆU LỤC BÁT
· NGÀY GIẢI PHÓNG: KỲ 3. ĐI THĂM LĂNG ÔNG
· PHAN XUÂN HẠT - THƠ MỌNG QUẢ ĐỜI
· NGÀY GIẢI PHÓNG: KỲ 2. AN LÀNH TRONG THÀNH PHỐ

 

  
Gia đình Bích Khê