DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
NGUYỄN HUYỀN THẠCH VÀ THƠ MÀU XANH PHAI

LỜI CHIA BUỒN

BCH HỘI VHNT QUẢNG NGÃI, TẠP CHÍ SÔNG TRÀ, CHI HỘI VĂN HỌC

Xin thành thật chia buồn cùng gia quyến Nhà thơ NGUYỄN HUYỀN THẠCH

Tên thật: Nguyễn Xuân Phước; bút danh khác: Xuân Phước, Huyền Huyễn Thạch; sinh ngày: 05.03.195 tại Tp. Quảng Ngãi; Hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật Quảng Ngãi đã từ trần vào ngày 12/02/2015 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Giáp Ngọ) sau một thời gian lâm trọng bệnh. Cầu chúc linh hồn nhà thơ sớm siêu thoát.

Bichskhe.org xin được giới thiệu bài viết của TS Mai Bá Ấn và trang thơ Nguyễn Huyền Thạch cùng bạn đọc xa gần như một nén tâm hương tưởng nhớ.


 

                                                                       NGUYỄN HUYỀN THẠCH

                                                                                  (1954 – 2015)


                NGUYỄN HUYỀN THẠCH  VÀ THƠ MÀU XANH PHAI

                                                                                                                  - mai bá ấn

 

            Một chiều cuối năm. 61 tuổi đời. Nguyễn Huyền Thạch lặng lẽ từ giã người thân và bạn bè; từ giã cái “cây đời mãi mãi xanh tươi” để về với cái thế giới mà tiền bối Bích Khê đã đến đó cách nay gần tròn 70 năm chẵn:

Tôi gọi vang vang Huyền Huyễn Thạch

Thiên Bút ngừng tay đọc mây thơ

Thiên Ấn chuông ngân thần tử mách

Bến mộng Bích Khê rót rượu chờ! (thơ tiễn Thạch của Trần Thoại Nguyên).

Huyền Thạch mất, lần giỡ lại những bài tản văn, tiểu luận và từng trang thơ anh nằm rải rác khắp nơi (chưa kịp in thành tập), tôi chợt giật mình: Hình như anh đã tiên liệu về cuộc giã từ sớm của mình! “Bóng ai về” tìm anh kia mà khiến anh không thể đủ thời gian để đợi những điều anh muốn đợi lại phải đến với thế giới hư không sớm thế:

Đã có lúc tôi dừng chân muốn đợi

Vầng trăng non về lặng lẽ sau lưng

Quay lại nhìn tôi chỉ thấy hư không

Đang đổ xuống một màu trăng úa

Tôi vội vã chạy về bên liếp cửa

Bỗng thấy mình vừa đụng phải bóng ai

Đang ngã xuống rồi tan vào bóng tối (Bóng ai về).

Và lạ chưa! “Những sợi tóc rụng” có dính dáng gì đến căn bệnh nan y của anh không mà giờ đọc lại ta cứ nghe như lời anh gửi lại trong chút nắng chiều cong trên lư hương thờ mờ mờ khói phủ và thoang thoảng hương trầm:

Hỡi chút nắng cong trong lư hương đầy

Lỡ mai này không hòng về đây

Hãy đốt giùm mớ trầm chưa chẻ kịp

Vì một đời tôi không quen biết ai (Những sợi tóc đã rụng)...

Nhưng, điều đáng quý của người thơ chính là khi biết tiên liệu về cuộc ra đi sớm của mình, anh không hề bi quan mà vẫn luôn biết thơ cần phải làm gì để gửi lại cho đời những niềm tin yêu, hi vọng với tóc xanh, mây trắng, ngàn sao, màu hoa cúc; có sương sớm, mai hồng và rộn rã tiếng chim:

Mỗi đêm về tuyệt vọng trong tôi

Một cuộc đời không đủ để rong chơi

Gửi tóc xanh cho cỏ chiều vàng úa

Gửi mây trắng cho trời xanh một thuở

Gửi ngàn sao cho những đêm khuya

Gửi hoa cúc cho mùa thu giữ hộ

Và sương sớm gửi cho ngàn nội cỏ

Gửi mai hồng cho rộn tiếng chim ca.

Và vì thế, sinh thời, khi tâm sự với bạn thơ Bùi Văn Cang, anh ước mong “Chỉ cần thấy màu xanh của lá” (Tên bài thơ).

Đọc đến đây, ta mới hiểu vì sao Huyền Thạch yêu cái trần gian này đến vậy cho dù cuộc trần ai thì quá lắm nhọc nhằn. Cái ngõ phố Chợ trời Phạm Xuân Hòa - nơi anh ở, ngổn ngang những hàng hóa, chen chúc những hàng ăn, eo sèo những tiếng rao hàng; vậy mà anh vẫn thấy đắm yêu:

Con mèo núp nơi nào trên mái ngói

Kêu meo meo rồi vụt chạy đi đâu

Tiếng còi xe ai hối hả qua mau

Hòa với tiếng rao hàng xe hủ tiếu (Trước hiên nhà).

Anh yêu đến cả những con vật gần gũi ở hẻm phố nhà mình, luẩn quẩn loanh quanh giành nhau từng mẫu xương thừa ven quán hẻm:

Tôi không hiểu vì sao tôi thương mến

Những con mèo, con chó ở quanh tôi

Những con đường lầy lội mưa rơi

Những dãy phố chập chùng sau hẻm tối (Chiều ba mươi tết).

Đúng! Tình yêu thì muôn đời vẫn rất khó lý giải, cứ miễn là ta yêu. Yêu đến mê đắm, đến phải buột ra thơ thì tình yêu ấy ở Nguyễn Huyền Thạch là không hề đơn giản. Từ cái phố Chợ trời nhà mình, anh khái quát nên những câu chuyện đời mang dấu ấn của thời buổi thị trường mà đôi lúc “đèn đỏ pháp luật” cũng phải nhiều phen hú vía:

Có một lần không thấy ai chung quanh

Giữa trưa nắng, đèn xanh, anh đứng mãi

Thật may mắn… Ở tuyến đường ngược lại

Một gã say, đèn đỏ, phóng vèo qua (Ngã tư đường và một người loạn sắc).

May mắn thật! Nếu anh chủ quan vì mình đi đúng luật, tiếp tục rồ ga, thì gã say vượt đèn đỏ kia đã cướp mạng anh rồi chứ không phải đợi đến một ngày đông Giáp Ngọ.

Bây giờ… một ngày đông tháng Chạp anh đã ra đi. Anh không kịp cùng vợ con, bè bạn đón tết Ất Mùi, nhưng thơ anh cơ hồ như đã đón sớm tết cho mình, gửi lại cho đời những gì cần gửi, rồi thanh thản ra đi mà chẳng ai hay biết:

Gửi mùa xuân kịp về cho mai nở

Những lộc mới đang âm thầm mở cửa

Nhựa rộn ràng như máu gửi thân cây

Máu rộn ràng như rượu gửi tim say

Chảy mênh mang trong tôi hồn túy lúy (Chỉ cần thấy màu xanh của lá).

Chỉ còn vẻn vẹn 5 ngày nữa là đến chiều ba mươi Tết. Nhưng dường như anh biết mình sẽ sớm “mờ mịt khói sương” nên thấy ai cũng chào mình rất vội. Và dường như đúng chiều  ba mươi Tết Ất Mùi (2015) vừa qua, ta vẫn thấy bóng dáng một nhà thơ “đang lớ ngớ” đón xuân về bên con hẻm thân quen cho dù anh đã thật sự mịt mờ sương khói:

Những ai đó đã chào tôi rất vội

Rồi chìm tan trong khói bụi ven đường

Đâu biết tôi cũng mờ mịt khói sương

Đang lớ ngớ giữa chiều ba mươi Tết (Chiều ba mươi tết).

Yêu tha thiết màu xanh cây đời, lại biết mình sẽ giã từ sớm cái cây đời “xanh rì” ấy, nên… màu thơ Nguyễn Huyền Thạch là một một xanh-phai:

Đêm xưa lá cỏ xanh rì mộng

Người đến bên tôi chẳng nói gì

Chỉ thấy một ngàn mây quá mỏng

Bên trời thu mộng sắp phai đi (Sắp phai đi).

Và xin mượn lời thơ Nguyễn Minh Phúc - một người bạn thơ xa viếng anh để cùng anh giã biệt:

biệt ly nào mà chẳng buồn rơi lệ

huống chi là xa cách sẽ nghìn năm

ly rượu đắng chiều nay buồn như thể

bạn rồi đi xa mãi một chỗ nằm (Chiều cuối năm, bạn mất).

Vĩnh biệt Nguyễn Huyền Thạch! Nhưng thơ anh vẫn còn mãi “một chỗ nằm” trong lòng bạn, lòng đời.

                        TRANG THƠ NGUYỄN HUYỀN THẠCH

CHIỀU BA MƯƠI TẾT

 

Tôi không hiểu khi mọi người say ngủ

Những ngôi sao còn lấp lánh vì ai?

Và bên đường hoa mắc cỡ loay hoay

Lá vội khép khi có gì khẽ động.

 

Tôi không hiểu vì sao tôi đuối mộng

Khi bàn tay cầm nắm một bàn tay

Đâu có gì ẩn giấu dưới chân mây?

Sao những cánh chim trời hăm hở đến.

 

Tôi không hiểu vì sao tôi thương mến

Những con mèo, con chó ở quanh tôi

Những con đường lầy lội mưa rơi

Những dãy phố chập chùng sau hẻm tối.

 

Những ai đó đã chào tôi rất vội

Rồi chìm tan trong khói bụi ven đường

Đâu biết tôi cũng mờ mịt khói sương

Đang lớ ngớ giữa chiều ba mươi Tết.

 

 

TRƯỚC HIÊN NHÀ

 

Trước hiên nhà chiều nay tôi đứng ngắm

Mây từ đâu bay tạt ngang trời

Bên kia đường trên vách cũ tường vôi

Rêu tràn ngập một màu xanh mới.

 

Con mèo núp nơi nào trên mái ngói

Kêu meo meo rồi vụt chạy đi đâu

Tiếng còi xe ai hối hả qua mau

Hòa với tiếng rao hàng xe hủ tiếu.

 

Chiều đang xuống nắng chiều đang dịu

Một màu vàng sắp sửa biến thành cam

Một ngày đông đang sắp sửa sang xuân

Tôi đứng trước hiên nhà trông thấy cả.

 

NGÃ TƯ ĐƯỜNG VÀ MỘT NGƯỜI LOẠN SẮC

 

Anh dừng lại khi mọi người dừng lại

Anh xông lên khi tất cả ào lên

Có một lần không thấy ai chung quanh

Giữa trưa nắng, đèn xanh, anh đứng mãi

Thật may mắn ở tuyến đường ngược lại

Một gã say, đèn đỏ, phóng vèo qua.

 

GỬI BẠN Ở LÝ SƠN

 

Những hôm biển động trời gầm

Ngó ra hải đảo sóng ầm ào xô

Ngoài kia con nước lô nhô

Trong ta ngọn hải đăng chờ đợi ai

Ngoài kia trăng ngập non đoài

Trong ta còn bóng mây hoài vọng trôi.

 

CHỈ CẦN THẤY MÀU XANH CỦA LÁ

- Tặng Bùi Văn Cang

Khi mây trắng một mùa bất tuyệt

Chảy mênh mông đâu thiết buổi quay về

Thật lạ lùng giữa một chiều kia

Những năm tháng đã trôi biền biệt ấy

Những mưa nắng tưởng chìm trong mãi mãi

Bỗng hiện về trong khóm lá xanh ơi

Tha thiết quá lòng tôi đâu kịp giữ

Chỉ một lần xanh chỉ một lần thôi

Máu thanh xuân không chảy kịp dòng đời

Hai bàn chân không kịp bước ngày trôi

Hai tay ghì ôm chẳng hết mừng vui

Ôm chẳng hết trần gian sao quá rộng

Hiểu chẳng hết một vầng trăng quá mộng

Mỗi đêm về tuyệt vọng trong tôi

Một cuộc đời không đủ để rong chơi

Gửi tóc xanh cho cỏ chiều vàng úa

Gửi mây trắng cho trời xanh một thuở

Gửi ngàn sao cho những đêm khuya

Gửi hoa cúc cho mùa thu giữ hộ

Và sương sớm gửi cho ngàn nội cỏ

Gửi mai hồng cho rộn tiếng chim ca

Buồn thênh thang xin gửi tặng giang hà

Bướm bay vàng yêu dấu tặng riêng hoa

Gửi mùa xuân kịp về cho mai nở

Những lộc mới đang âm thầm mở cửa

Nhựa rộn ràng như máu gửi thân cây

Máu rộn ràng như rượu gửi tim say

Chảy mênh mang trong tôi hồn túy lúy.

                        Tháng chạp, Nhâm Tuất

MỘT CHIỀU XUÂN            

 

          Hôm nào người đến bên tôi

Cỏ cây lay động bóng thời gian qua

          Xuân trong biêng biếc chiều tà

Bóng tôi với bóng người pha lẫn vào

          Hề cho chân bước lao đao

Cho tôi hít thở chiêm bao bốn mùa.

 

 

NHỮNG SỢI TÓC ĐÃ RỤNG

 

Tôi về đây ráng chiều bương sợi mắt

Mây bay cao và gió dậy trong hồn

Gió thổi rụng trên đầu bao sợi tóc

Mà nghe đời sao đã quá hoàng hôn.

 

Tôi về đợi ngày xưa và nắng cũ

Đợi nắng thiêu cho cháy áo phong trần

Đợi nắng dịu cho lòng trai nguội bớt

Nắng có nghe lời tôi buồn bâng khuâng.

 

Nắng có chín ruộng đồng xanh thuở trước

Nắng có ru ời hỡi dòng sông xưa

Như lắm lúc nghe lòng mình bứt rứt

Đợi em về thôn xóm ngủ trong mưa.

 

Nắng có vỡ mái đình cong gạch ngói

Nắng có phai màu vách đất rêu mờ

Nắng có cạn những bờ mương bến lạch

Những ao hồ buồn bã đến bao giờ?

 

Hỡi chút nắng cong trong lư hương đầy

Lỡ mai này không hòng về đây

Hãy đốt giùm mớ trầm chưa chẻ kịp

Vì một đời tôi không quen biết ai.

 

Kể cả em bây giờ tôi mới biết

Tình yêu nào cũng suông lời thôi

Tình yêu nào cũng sơn bùa phép

Tình yêu nào cũng thơm mùi hôi.

                   1971

 

 

 

NĂM XƯA TIỄN BẠN Ở NHÀ GA QUẢNG NGÃI 

                                              

Bạn đi đăng ký đôi ba bận

Vé không mua được đành nhảy tàu

Hành lý chỉ còn bao thuốc mốc

Đường dài thả khói ấm chiêm bao

 

Người xưa thân lập ba mươi tuổi

Bạn hơn bốn chục còn lênh đênh

Giang hồ khói bụi cay xè mắt

Quê nhà mơ một chút bình yên

 

Bạn đi, cơm áo đi theo bạn

Như lũ dơi sầu theo bóng đêm

Bạn đi thơ vẫn tìm theo bạn

Như những mùa xuân theo cánh chim

 

Còn hơn tiếng nữa tàu mới đến

Sân ga, hành khách kẻ nằm, ngồi

Thuế vụ, con buôn đông đủ cả 

Có lẽ chỉ thừa bạn với tôi

Xuôi ngược đường đời ai nấy bận

Không nhà nên bạn còn thảnh thơi

 

Sân ga đèn đóm như ma đuốc

Quán cóc ta ngồi đối ẩm chơi

Sương xuống lạnh tràn ly rượu lạnh

Cạn một vài chung đủ ấm người

 

Nói mãi chuyện trên trời dưới đất

Gần hết đêm tàu vẫn chưa về

Tiễn bạn phen này ta tiễn… hụt

Hai thằng cười mãi suốt đêm khuya. 

 

 

Sắp phai đi

Đêm xưa lá cỏ xanh rì mộng
Người đến bên tôi chẳng nói gì
Chỉ thấy một ngàn mây quá mỏng
Bên trời thu mộng sắp phai đi

 

BÓNG AI VỀ

Có một hôm khi về giữa đêm khuya
Bỗng bắt gặp bóng mình đang bối rối
Đã có lúc tôi dừng chân muốn đợi
Vầng trăng non về lặng lẽ sau lưng
Quay lại nhìn tôi chỉ thấy hư không
Đang đổ xuống một màu trăng úa
Tôi vội vã chạy về bên liếp cửa
Bỗng thấy mình vừa đụng phải bóng ai
Đang ngã xuống rồi tan vào bóng tối.


 

 

Các bài khác:
· NHƯ TIẾNG SẤM MÙA XUÂN
· 40 NĂM THƠ HẢI NGOẠI
· THƠ CÁCH TÂN VÀ THI PHÁP NGHỆ THUẬT MỚI (KỲ 2&3)
· PHƯƠNG NGỮ "NẪU"
· PHAN BÁ TRÌNH VÀ NHỮNG HOÀI NGHI THÂN PHẬN
· NGHĨA LÝ VÀ CỘI NGUỒN 2 CÂU THƠ: “VĂN NHƯ SIÊU QUÁT VÔ TIỀN HÁN/ THI ĐÁO TÙNG TUY THẤT THỊNH ĐƯỜNG”
· THƠ CÁCH TÂN VÀ THI PHÁP NGHỆ THUẬT MỚI (KỲ 1)
· "NHỮNG CON NƯỚC THỞ RA NGHÌN SÔNG RẠCH"
· NGHIÊN CỨU VĂN HÓA DƯỚI GÓC NHÌN CỦA VƯƠNG TRÍ NHÀN
· THANH THẢO - THI SĨ CỦA NHỮNG NGƯỜI CHÂN ĐẤT
· NHẬT CHIÊU VÀ THƠ TƯỢNG QUẺ
· "HỌ VẪN CHƯA VỀ" - MỘT CUỐN TIỂU THUYẾT LẠ
· NGÀY VUI ĐẾN MUỘN
· ĐỌC - DIỄN THƠ TÂN HÌNH THỨC VIỆT
· CHÙM THƠ CỦA LÊ ÂN
· THANH GIANG - NHỚ NGÀY TIẾN VỀ SÀI GÒN
· THI PHÁP "SO ĐŨA NGẮT DÒNG" TRONG LỤC BÁT ĐỒNG DAO
· CHÙM THƠ CỦA NGUYỄN QUANG THIỀU, VƯƠNG CƯỜNG, LÊ CHÍ
· 5 BÀI THƠ CHỮ HÁN CỦA CAO BÁ QUÁT
· NGẬM NGÙI: TRÁI SẦU TRĨU NẶNG

 

  
Gia đình Bích Khê