DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
SÀI GÒN TRONG CHÚ TƯ SÂM

LÊ VĂN NGHĨA

 

Trong truyện Nắng đẹp miền quê ngoại của Văn Phụng Mỹ hay của nhà văn Trang Thế Hy ta được biết chú sinh tại Hữu Định (Bến Tre) vào năm 1924.

30.12.2015-23:30

 Nhà văn Trang Thế Hy

 

Sau này, truyện Nắng đẹp miền quê ngoại là tên chung của tập truyện gồm 12 truyện ngắn của chú Tư Sâm (tên thân mật mà chúng tôi thường hay gọi) được NXB Tiền Giang in năm 1963 tại Sài Gòn. Nhiều truyện trong tập này lấy bối cảnh từ vùng quê thời tuổi trẻ. Sau năm 1954, muốn tồn tại thì các nhà văn hoạt động tại Sài Gòn lúc đó Vũ Hạnh, Lê Vĩnh Hòa, Viễn Phương, Lý Văn Sâm, Ngọc Linh, Sơn Nam… phải viết và cũng phải biết lách, mượn chuyện xưa để nói chuyện nay. Chú Tư Sâm - Trang Thế Hy mượn chuyện nhà quê, con người nhà quê Nam Bộ để nói về chuyện tình yêu đất nước cũng như khí phách con người Nam Bộ.

 

Có lẽ vì vậy chú được xem là nhà văn viết về Nam Bộ và sau này chú được xem là nhà văn của Nam Bộ nhưng thật ra hầu hết các truyện làm thành danh Trang Thế Hy, Văn Phụng Mỹ đều được viết và đăng tải trên các tạp chí tại Sài Gòn như Nhân Loại Vui SốngBách KhoaĐời Mới… Cho tôi xin được có chút tự hào khi nói về chú Tư như một nhà văn đã sống, đã viết tại Sài Gòn. Cũng không lấy làm lạ, bởi vì từ nhỏ khi học dở dang ở Mỹ Tho, chú Tư Sâm lên Sài Gòn làm nhân viên kiểm vé xe điện trên tuyến đường Sài Gòn - Chợ Lớn, rồi tìm đến vùng đất đỏ miền Đông làm kế toán cho đồn điền cao su ở Bến Củi (Tây Ninh). Thời gian sau 1954, chú sống ở Sài Gòn, làm đủ thứ nghề như dạy học, sửa lỗi trong nhà in, thủ kho để tạo vỏ bọc để hoạt động... và chủ yếu là viết cho tạp chí Nhân Loại

 

Năm 1962 ông bị bắt tại Sài Gòn. Sau khi ra tù, ông vào khu và tái ngộ Sài Gòn cho đến năm đi về quê ngoại. Tính ra ông đã sống và viết với TP này hơn một phần ba cuộc đời. Sau 1975, khi “định cư” tại chung cư 192 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, là biên tập viên của báo Văn Nghệ Thành phố, hằng sáng lấy nước đá trong tủ lạnh đi bỏ mối cho các quán cà phê để cải thiện cuộc sống khó khăn thời đó, chú đã cho ra đời Chút hào quang từ mảnh vỡ của một ngôi sao buồn, Mưa ấm, Tiếng khóc và tiếng hát… có bối cảnh và nhân vật đều từ TP.HCM. Nhân vật như “Bà mẹ già và thúng khổ qua” (1982), hai sinh viên Thu và Diệp trong Mưa ấm của thời Sài Gòn năm 1960 và sau khi hòa bình lập lại... Những người bạn là nghệ sĩ gặp nhau cùng cất tiếng hát hòa với tiếng đàn kìm trên lề đường Huyền Trân Công Chúa (Một nghệ sĩ)... Sài Gòn những năm 1960 với những chiếc xe Velo solex, xóm nghèo Nancy, xe nhà binh Pháp chạy bằng gazogene và cồn carburant của Nhà máy rượu Bình Tây... trong ký ức đã trở thành chất liệu trong các tác phẩm của nhà văn.

 

Theo ý kiến chủ quan, tôi cho rằng truyện Chút hào quang từ mảnh vỡ của một ngôi sao buồn mang được chất con người Sài Gòn đậm nét. Truyện viết về cuộc hạnh ngộ của nhà văn với ông Tư Chơi - Huỳnh Thủ Trung tại một xóm nghèo đường Trần Hưng Đạo. Ông Huỳnh Thủ Trung là “nhà soạn tuồng kiêm diễn viên sân khấu, kiêm bầu gánh của nhiều đoàn hát nổi tiếng, một nhà cách tân kịch nghệ, một nghệ sĩ cổ nhạc có ngón đờn độc đáo, tài danh lừng lẫy một thời”. Từ một tài danh nhưng bây giờ ông Trung là một ông già nát rượu. Ông nát rượu vì muốn say cho quên đời nhưng vẫn giữ được cốt cách của một nghệ sĩ chân chính.

 

“Đi chỗ khác chơi” chính là câu nói của nghệ sĩ Huỳnh Thủ Trung nói với tác giả: “… Con phải nghe lời chú Tư dặn nghe con, là khi nào biết mình viết hết được rồi thì phải đi chỗ khác chơi, đừng bẹo hình bẹo dạng ở chỗ trường văn trận bút và tuyệt đối đừng để những người hâm mộ mình đọc những câu lếu láo, nhớ chưa?”.

 

Đó là câu nói của một người thật hay của một nhân vật văn học mà nhà văn Trang Thế Hy muốn gửi tâm sự của mình vào đó. Dù là thật hay giả trong câu chuyện giữa một nghệ sĩ và nhà văn ở xóm nhỏ Sài Gòn nhưng đó là minh triết cuộc đời khi chú Tư Sâm từ giã nơi mình đã sống và viết Nắng đẹp miền quê ngoại để về quê ngoại - yên nghỉ vĩnh hằng nơi không còn “nợ nước mắt” với cuộc đời và văn chương!

 nguồn: nhavantphcm

 

Các bài khác:
· TRANG THƠ BÙI VĂN CANG
· CON ĐƯỜNG VÀ HÀNH TRÌNH THƠ CHẾ LAN VIÊN
· “THỜI GIAN” - NHỮNG CUNG BẬC CẢM XÚC TRONG TẬP THƠ NGUYỄN NGỌC TRẠCH
· CHÙM THƠ CỦA NGUYỄN VĂN MINH
· NĂM BÀI THƠ CHỮ HÁN CỦA CAO BÁ QUÁT
· HẠT LÚA - PHẬN NGƯỜI, TÌNH ĐẤT - TÌNH THƠ
· TÚ TÀI PHAN THANH - MỘT NHÀ NHO NGHĨA KHÍ
· HAI BÀI THƠ CỦA NHÂN ẢNH
· CHÙM THƠ CỦA TRẦN THỊ CỔ TÍCH
· CON ĐƯỜNG SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN MINH CHÂU
· CHÙM THƠ CỦA PHƯƠNG UY
· CHẤT TRỮ TÌNH CỦA TRUYỆN NGẮN THẠCH LAM QUA NGHỆ THUẬT TRẦN THUẬT
· “NÓI VỚI CHIM” CỦA R.TAGORE
· NGUYỄN PHONG VIỆT: TÔI HẠNH PHÚC VÌ THƠ CÒN HIỆN DIỆN
· BÊN TRỜI THÊM MỘT NGƯỜI SANG
· PHẠM NGỌC THÁI VỚI NỖI TÌNH HIU HẮT TUỔI HOA NIÊN
· THỬ TÌM HIỂU BÀI “TRÀ GIANG THU NGUYỆT CA” CỦA CAO BÁ QUÁT
· “MĂT QUÊ” VÀ MỘT CHỮ TÌNH
· TÔI ĐẶT TÊN TÔI LÀ CỎ...
· TIỄN BIỆT NGƯỜI HIỀN TRANG THẾ HY

 

  
Gia đình Bích Khê