DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
PHÁT BIỂU CỦA UBND TỈNH QUẢNG NGÃI TẠI HỘI THẢO NGUYỄN VỸ

(Bài phát biểu do Ông Đặng Ngọc Dũng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi trình bày tại Hội thảo)         

Kính thưa các nhà khoa học, các nhà nghiên

          Kính thưa những thân nhân thuộc gia đình, gia tộc của nhà thơ Nguyễn Vỹ

          Lời đầu tiên, cho phép tôi thay mặt cho chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Ngãi gởi chào mừng và lời cảm ơn đối với tất cả quý vị đại biểu, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trên cả nước và thân nhân gia đình, gia tộc nhà thơ Nguyễn Vỹ đã về tham dự buổi Hội thảo khoa học trang trọng và ấm áp này. Chúc tất cả chúc ta sức khỏe và thành đạt trong cuộc sống.

          Thưa quý vị và các bạn!

          Trong quá trình phát triển của nền văn học hiện đại Việt Nam, Quảng Ngãi rất tự hào là một trong những vùng đất đã sinh ra các nhà thơ nổi tiếng. Chỉ tính riêng trong văn chương thời hiện đại, tên tuổi những nhà thơ, nhà văn Quảng Ngãi cũng đã đi vào lịch sử văn học và để lại những dấu ấn khó phai mờ. Trong văn học trước Cách mạng tháng Tám 1945; Bích Khê, Tế Hanh, Nguyễn Viết Lãm, Nguyễn Vỹ đã trở thành những gương mặt không thể thiếu tên trong tiến trình hiện đại hóa nền thi ca dân tộc. Trong đó, Tế Hanh và Nguyễn Viết Lãm đã bền bỉ đi suốt chặng đường thơ từ trước Cách mạng tháng Tám cho đến khi lìa đời vào những thập niên đầu thế kỷ 21. Bích Khê sáng lóe lên và sừng sững như “một ngọn núi giữa đồng bằng” làm kinh ngạc đến cả ngày nay với bút pháp tượng trưng tiêu biểu cùng tư tưởng cách tân thơ ca mang tính đột phá, mở đường của chặng giữa phong trào Thơ Mới, cho dù nhà thơ “tài hoa bạc mệnh” này đã trút hơi thở cuối cùng khi Cách mạng tháng Tám vừa mới thành công, lúc chỉ mới tròn 30 tuổi (1916-1946). Thời đó, thi đàn Việt Nam cũng xôn xao với tuổi tên Nguyễn Vỹ chính bởi tư tưởng cách tân thơ ca, mang đầy tính dự báo trong tiến trình đổi mới thi ca Việt. Gần hơn, trong lớp nhà thơ chống Mỹ, Thanh Thảo được đánh giá là một trong những nhà thơ có ý thức cách tân thơ ca hàng đầu trong thi ca đương đại Việt Nam...  Như vậy, có thể nói, ý thức cách tân thơ ca được xem như một gien trội của lịch sử thi ca xứ Quảng.

          Kính thưa quý vị và các bạn!

Nguyễn Vỹ (1912-1971) - Người con của quê hương Phổ Phong, Đức Phổ, Quảng Ngãi, sinh ra trong một gia đình và dòng tộc có truyền thống cách mạng (là con ông Nguyễn Thuyên từng làm quan ở huyện Tuy Phước tỉnh Bình Định, nhưng sau từ chức để chống Pháp; là em thúc bá của đồng chí Nguyễn Nghiêm - Bí thư Tỉnh ủy đầu tiên của Quảng Ngãi). Dù không trực tiếp tham gia vào phong trào cách mạng như cha, anh mình, nhưng Nguyễn Vỹ cũng đã từng vào tù ra tội dưới chế độ thực dân phong kiến vì đã dùng ngòi bút, tài năng và bản lĩnh của mình để lên án, tố cáo ách đô hộ của chủ nghĩa thực dân Pháp trước Cách mạng tháng Tám 1945 và cả chế độ thực dân kiểu mới ở miền Nam trong giai đoạn từ sau 1954 đến ngày ông tạ thế vì một tai nạn giao thông (năm 1971). Đám tang của ông với dằng dặc hàng người đưa tiễn, hàng loạt bài báo tiếc thương đã chứng tỏ vị trí của ông trong làng báo giới và văn chương miền Nam thời kỳ ấy.

Nguyễn Vỹ vừa là một một nhà báo, nhà thơ, một nhà văn, mà tên tuổi gắn liền với lịch sử phát triển của thơ ca và báo chí Việt Nam từ những thập niên 30 của thế kỷ trước.

Về thơ ca, ngoài mảng thơ mang tính chính luận chen lẫn giữa sự khí khái với lòng phẩn uất của một người nghệ sĩ sống trong thời kỳ đất nước bị đô hộ, lối thơ thị giác của ông đã từng một thời gây tiếng vang trên thi đàn và đã được nhà phê bình tài năng Hoài Thanh chọn đưa vào cuốn “Thi nhân Việt Nam” nổi tiếng. Và lối thơ ấy âm thầm phát triển cho mãi đến ngày nay, để hòa vào không khí cách tân thơ ca diễn ra trong những năm gần đây của lớp các nhà thơ trẻ sáng tác theo xu hướng “Hậu hiện đại” và “Tân hình thức” trong thơ Việt Nam đương đại.

Về văn xuôi, có thể nói rằng, xưa nay, văn học Quảng Ngãi mạnh về thơ mà yếu về văn xuôi. Nếu chọn một nhà văn thành danh trong lĩnh vực văn xuôi Quảng Ngãi, chỉ có thể là Nguyễn Vỹ bởi ngoài thơ, ông là người viết nhiều thể loại văn xuôi nhất trong các nhà văn Quảng Ngãi với gần 20 tác phẩm đã in, trong đó có đến trên dưới 10 tập Tiểu thuyết, nhiều tạp Văn chính luận và một số tập Sách biên khảo để lại nhiều giá trị như là một “nhân chứng của một thời kỳ” lịch sử, báo chí và văn chương hiện đại Việt Nam.

Riêng về sự nghiệp báo chí, có lẽ đây là mảng quan trọng và thành công nhất của ông cả ở bình diện sáng tác và cả với tư cách là người sáng lập, lãnh đạo, quản lý báo chí. Tại Hội thảo này, chúng ta chưa có điều kiện sưu tập hết các tác phẩm báo chí của Nguyễn Vỹ với rất nhiều bút danh và thể loại báo chí khác nhau. Nhưng những tài liệu còn để lại trong sự nghiệp báo chí của ông cùng những bài viết của các nhà báo, nhà thơ khi ông đột ngột qua đời cũng đã thể hiện được vị trí, vai trò của Nguyễn Vỹ trong lịch sử báo chí Việt Nam.

 

Khái quát về cuộc đời và sự nghiệp văn chương, báo chí của Nguyễn Vỹ là thế. Tuy vậy, hiện nay, các thông tin dữ liệu về tác phẩm của ông còn tản mác, chưa hề được thu thập lại. Các thông tin về tiểu sử của ông ngoài bản tiểu sử tự khai của chính ông, hầu như cũng chưa được ai nắm vững và ghi lại một cách chuẩn xác. Quãng đời vào tù ra tội dưới các chế độ thực dân, đế quốc cùng những tặng thưởng cũng như sự từ chối giải thưởng của ông dưới các chế độ đó, dẫn đến những nhận định về con người và sự nghiệp Nguyễn Vỹ cũng còn rất tản mác, lẻ tẻ, không loại trừ những ngộ nhận, sai lệch, thiên kiến.

          Do vậy, nhân kỷ niệm 105 năm ngày sinh Nguyễn Vỹ (1912 - 2017), UBND tỉnh Quảng Ngãi đã đồng ý để Hội VHNT tỉnh phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh cùng các nhà khoa học trên cả nước tổ chức Hội thảo khoa học này. Được sự hưởng ứng nhiệt tình của các nhà khoa học, giảng viên các trường đại học trên cả nước gửi tham luận về dự Hội thảo, chính là sự ghi nhận một cách vô tư, khách quan đối với nhân cách và sự nghiệp Nguyễn Vỹ. Dù không quá cầu toàn vì đây là Hội thảo khoa học đầu tiên về Nguyễn Vỹ được tổ chức, UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng mong rằng, qua Hội thảo này, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu góp phần để làm sáng tỏ và đánh giá đúng vị trí, tài năng của Nguyễn Vỹ ở các lĩnh vực, và tiếp tục hoàn thành một số việc cụ thể như sau:

          1.  Sưu tầm để có thể hệ thống hóa toàn bộ các tác phẩm mà Nguyễn Vỹ đã viết ra và công bố dưới dạng sách in, bài đăng báo; việc sưu tầm nên mở ra đến việc sưu tập toàn bộ các ấn phẩm báo chí mà Nguyễn Vỹ đã có vai trò tổ chức và quản trị các ấn phẩm ấy.

          2. Điều tra nghiên cứu về tiểu sử Nguyễn Vỹ: dòng họ, quê hương, người thân sinh; con đường học vấn, vào đời, làm nghề; hoạt động xã hội, hoạt động báo chí, văn học, trứ thuật,... 

          3. Bước đầu nêu ra những nhận định cơ bản về tác gia Nguyễn Vỹ: nên gắn tên tuổi ông với những xác định nào: nhà thơ, nhà văn, nhà báo, nhà trứ thuật,...  nên xác định vai trò và mức độ đóng góp của ông ra sao đối với phong trào Thơ mới, đối với sự phát triển nghề làm báo, nghề làm sách ở Việt Nam, nhất là trong giai đoạn đầu của lịch sử báo chí và văn học hiện đại Việt Nam...

          Ở Hội thảo này, có một số bài nghiên cứu về Nguyễn Vỹ với tư cách nhà báo qua lịch sử làm báo của ông cũng như những đánh giá về tài năng báo chí của ông một cách khái quát; chưa có điều kiện để sưu tầm toàn bộ các bài báo của ông đã viết và được in ấn trước 1945 ở miền Bắc và sau này ở miền Nam. Nên chăng, Hội Nhà báo tỉnh cần có một Hội thảo riêng về chuyên đề này để khẳng định thêm vị trí, vai trò của Nguyễn Vỹ trong sự nghiệp báo chí nước nhà.

          Hội thảo lần này, với điều kiện kinh phí còn hạn hẹp, chưa có điều kiện công bố lại toàn bộ những tác phẩm và bài viết về Nguyễn Vỹ trước đây, mà chủ yếu là phát hành tập tham luận tham gia Hội thảo. Vì vậy, đề nghị Hội VHNT tỉnh, tiếp tục tổ chức sưu tầm để có thể hoàn thành một tập sách về Nguyễn Vỹ đầy đủ nhất trong phạm vi cho phép, mà trước mắt là các tác phẩm thuộc về lĩnh vực văn học.

          Thưa quý vị và các bạn!

          Là lớp thế hệ hậu sinh trên quê hương Quảng Ngãi, trong bối cảnh đời sống kinh tế - xã hội đang từng bước phát triển với những tín hiệu vui của những thành tựu bước đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh nhà; trong không khí hòa hợp văn chương hiện nay, UBND tỉnh rất mong các nhà khoa học bước đầu có những đánh giá khách quan về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Vỹ nhằm góp phần làm phong phú thêm sự nghiệp văn học và báo chí của tỉnh nhà.

Chúng tôi cũng được biết, khi sáng lập và làm Chủ nhiệm Tuần báo “Thằng Bờm” dành cho lứa tuổi thanh thiếu niên miền Nam lúc bấy giờ, trước sự hoang mang của thế hệ trẻ miền Nam khi đối diện với sự xâm lược của văn hóa thực dân mới, là người con Quảng Ngãi, Nguyễn Vỹ đã rất quan tâm đến sáng tác và hoạt động của Thi Văn Đoàn Thằng Bờm Quảng Ngãi với một tình cảm rất chân thành và đầy tinh thần trách nhiệm với thế hệ trẻ tỉnh nhà. Khẳng định sự nghiệp báo chí và văn chương của Nguyễn Vỹ để làm phong phú kho tàng văn học, báo chí Quảng Ngãi cũng là một đóng góp không nhỏ của tất cả chúng ta hôm nay để giúp thế hệ trẻ Quảng Ngãi có thêm niềm tự hào về truyền thống văn học và báo chí của lớp cha, ông, nhằm tiếp tục phấn đấu góp phần vào sự nghiệp chung trong bối cảnh phát triển và hội nhập toàn diện của đất nước nói chung và Quảng Ngãi nói riêng.

Một lần nữa xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học quan tâm đến sự nghiệp văn học và báo chí của Quảng Ngãi đã về tham dự. Cảm ơn những người thân của nhà báo, nhà văn Nguyễn Vỹ từ trong nước và ở nước ngoài đã kịp về tham dự nhằm hiểu thêm về tình cảm và trách nhiệm của chính quyền và nhân dân Quảng Ngãi đối với Nguyễn Vỹ - một trong niềm tự hào của nền văn học và báo chí Quảng Ngãi. Chúc sức khỏe quý vị cùng các bạn. Chúc Hội thảo chúng ta thành công như mong muốn. Xin chân thành cảm ơn!

 

Các bài khác:
· HỘI THẢO KHOA HỌC: NGUYỄN VỸ - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP
· NGUYỄN VỸ: TẦM - TÂM - TÀI VÀ TÌNH CỦA NGƯỜI LÀM BÁO
· VỀ CÁI TÔI TRONG THƠ TỪ CÁCH NHÌN PHẬT GIÁO
· CHÙM THƠ NGUYỄN MINH PHÚC
· HÈN ĐẠI NHÂN
· TRONG HỒN NGƯỜI CÒN TIẾNG NÓI NÀO KHÔNG?
· NGUYỄN VỸ: MỘT KỶ NIỆM VỚI NHÀ BÁO HỒNG TIÊU
· HOÀNG HƯNG, NGƯỜI VỀ
· NGUYỄN VỸ
· SỰ IM LẶNG CỦA CHA TÔI, TIẾNG LÒNG THỐT LÊN TỪ BAO DUNG VÀ HÒA HỢP
· VỀ MỘT BÀI TRONG QUYỂN "THI NHÂN VIỆT NAM"
· LỊCH SỬ, VĂN CHƯƠNG VÀ CÕI NGƯỜI
· HOÀNG ĐĂNG KHOA VÀ CUỘC PHIÊU LƯU CỦA NHỮNG CÁCH ĐỌC
· CHÙM THƠ NGUYỄN THANH HẢI
· TÍNH PHI NHÂN MỘT HƯỚNG TIẾP CẬN HIỆN THỰC VÀ CON NGƯỜI TRONG MỘT SỐ TIỂU THUYẾT VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI
· TAO ĐÀN BẠCH NGA CỦA NGUYỄN VỸ
· TÂY TIẾN ĐOÀN BINH KHÔNG MỌC TÓC
· NGUYỄN VỸ VỚI THƠ VÀ BÁO
· CHÙM THƠ LÊ THANH HÙNG
· THÂN OAN CHO DỊCH GIẢ PHAN KHÔI

 

  
Gia đình Bích Khê