DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
HỮU LOAN THIÊN LÝ

                                                               thanh thảo

 

 Hữu Loan là người ẩn tướng. Thoạt nhìn, rất khó đoán định nội lực của con người vừa có dáng tiên phong đạo cốt vừa có vẻ một tiều phu núi xanh này. Thì đúng, Hữu Loan đã từng làm công việc nặng hơn việc một tiều phu: ông thồ xe chở đá độ nhật và nuôi cả gia đình trong thời gian khổ và đau đớn. Nhưng ông lại vốn là một “ông tú” thời Tây, là người am tường Hán học, và là một nhà thơ có “số má” ở nước mình. Chỉ một bài thơ “Màu tím hoa sim” Hữu Loan đã chinh phục được người đọc thơ rất nhiều thế hệ, chinh phục cả người ngoài Bắc lẫn trong Nam. Góp vào cho sự quảng bá bài thơ bất tử ấy là hai ca khúc phổ thơ, một của Phạm Duy, một của Dũng Chinh. Bài Phạm Duy phổ có vẻ “bác học” hơn, còn bài Dũng Chinh bình dân hơn (bolero). Nhưng cả hai bài đều phổ biến rất rộng trong nhân gian. Tôi chính thức gặp và chơi với Hữu Loan mới từ năm 1988, khi ông và vài người bạn văn nghệ đi từ Lâm Đồng xuống Qui Nhơn. Sau đó, tới năm 1989, tôi về Quảng Ngãi và gặp Hữu Loan đang “ngao du sơn thủy” ở quê tôi. Thế là cùng dắt díu nhau đi đọc thơ và nói chuyện thơ ở các huyện, các trường PTTH. Hữu Loan có giọng đọc thơ rất ấm và đặc chất…Thanh Hoá. Nhưng đọc thơ có vẻ không phải “nghề” của ông, chẳng qua gặp lúc đò giang thì thế thôi. Chơi với Hữu Loan, thích nhất là nghe ông trò chuyện. Từ chuyện xa tới chuyện gần, từ chuyện kinh Dịch tới thơ Đỗ Phủ. Trong lòng nhà thơ già này là cả một kho kiến thức, luôn được ông nghiền ngẫm và uẩn súc nên là những kiến thức của sự trải nghiệm chứ không phải kiến thức kinh viện. Đó là kiến thức đẫm chất đời. Hữu Loan ung dung và khiêm nhường, giọng khẽ mà vang. Người như thế, phùng thời có khi làm tới chức Tể tướng chứ chả chơi! Nhưng Hữu Loan chỉ là nhà thơ nơi xóm mạc, gần như hai phần ba đời ông ở quê Nga Sơn-Thanh Hoá. Ông sinh năm 1916, bằng tuổi Xuân Diệu và Hàn Mặc Tử, nhưng vẫn còn tại thế. Ông có lẽ là nhà thơ Việt Nam cao tuổi nhất hiện còn sống (Nguyễn Viết Lãm thua ông 3 tuổi). Tôi có lần hỏi đùa ông, hồi ấy khoảng năm 1990, rằng nếu bây giờ bọn đàn em mời ông đi uống bia…ôm, ông có đi không ? Hữu Loan cười rất ngây thơ, không ra phản đối cũng không ra đồng ý. Hồi đại hội 5 Hội nhà văn 1995, Hữu Loan lần đâu tiên xuất hiện tại một đại hội chính thức của Hội nhà văn sau gần 40 năm vắng bóng. Thôi thì tay bắt mặt mừng, anh em các thế hệ nhà văn xúm xít quanh ông. Hữu Loan liên tục được mời…uống bia. Khi ngồi bên Mỹ Dạ, trông Hữu Loan rất tươi tỉnh. Không ai nghĩ ông già này đã trải qua những tháng năm ghê gớm thế nào! Giọng vẫn chân chất, nhỏ nhẹ. Với giọng nói đó, người ta có thể vượt qua những tháng ngày nặng nề nhất. Bây giờ mỗi khi nghĩ và nhớ tới Hữu Loan, lại cảm thấy như nghìn trùng xa cách, dù Thanh Hoá nằm ngay trên quốc lộ 1. Bởi ngay lúc ngồi bên cạnh Hữu Loan, vẫn có cảm giác “Hữu Loan thiên lý”. Ông xa xôi như hình bóng một tiên ông, lại gần gũi như một người nông dân vừa xong buổi cày. Thiên lý ấy lại gần trong gang tấc.

 

Các bài khác:
· CHIỀU KÍCH CON NGƯỜI TRONG NHẠC TRỊNH CÔNG SƠN
· NHÀ VĂN HỮU MAI… UỐNG
· TRỊNH CÔNG SƠN NÓI VỀ TÌNH YÊU
· TỔ CHỨC TRẦN THUẬT TRONG TRUYỆN NGẮN NGUYỄN HUY THIỆP
· NHÀ VĂN VŨ THỊ HỒNG GẶP LẠI NHÂN VẬT CỦA MÌNH
· MIỀN THƠ TRỊNH CÔNG SƠN
· TRỊNH CÔNG SƠN VỚI SUY NGẪM CỦA NGUYỄN HOÀN
· NHÀ THƠ TRÚC CƯƠNG TỰ... ỨNG CỬ
· KHÔNG GIAN ÂM NHẠC CHO NGÀY GIỖ TRỊNH
· LỤC BÁT TRỊNH CÔNG SƠN
· VÔ THƯỜNG CÕI TRỊNH
· Ý NHI... ĐIỀM ĐẠM
· NHẠC VIỆT LÀ TỪ... TIM
· VĂN CHƯƠNG- TỪ ƯỚC MƠ NỔI TIẾNG ĐẾN SỰ LỐ BỊCH
· TRỊNH CÔNG SƠN VÀ CHÂN DUNG CỦA 'DIỄM XƯA'
· PHẠM XUÂN NGUYÊN- 'GẢ ĐẦU BẠC' ĐẮC SÔ 'EM-XI'
· NHÀ THƠ VŨ HỮU ĐỊNH…SAY
· NHÀ VĂN TRẦN KIM TRẮC-SỐNG THẬT VÀ CẢM XÚC THẬT
· NHÀ THƠ ĐÔNG TRÌNH…LÀM NHẠC
· DIỆU NGHĨA CHỮ 'KHÔNG'

 

  
Gia đình Bích Khê