thanh thảo

 Người ta hay nói: “Quảng Nam hay cãi/Quảng Ngãi hay co/”. Tôi chưa hiểu người Quảng Ngãi quê tôi  “co” theo kiểu nào, nhưng người Quảng Nam hay…cãi thì tôi biết. Có một người Quảng Nam, một nhà văn, nhà phê bình nổi tiếng từ trước năm 1975 ở Sài Gòn mà tôi hay đọc và rất có cảm tình, là nhà văn-nhà phê bình Đặng Tiến đã bằng chính cách…cãi của mình cho tôi biết thêm “Quảng Nam hay cãi” là thế nào. Nhà văn Đặng Tiến hiện đang sống và làm việc tại Pháp. Anh không sống ở Paris, dù hay lên Thủ đô Ánh sáng khi có việc, mà ở một vùng quê cách Paris hơn trăm cây số, kêu bằng vùng Orleans. Đó là một vùng quê điển hình của Pháp, với nhiều lâu đài cổ mà mỗi khi có dịp tiếp khách từ Việt Nam, anh Đặng Tiến thường đích thân lái xe ô tô đưa khách đi tham quan. Tôi cũng đã may mắn được anh Đặng Tiến đưa đi thăm những lâu đài cổ tuyệt đẹp này vài ba lần, những “Lâu đài bên sông Loa” nổi tiếng thế giới. Nhà văn Đặng Tiến là người rất hiền, lại rất quí khách. Những lần tôi làm khách tại nhà anh, tuyệt nhiên tôi không nghe anh…cãi bao giờ, dù chúng tôi cũng nói chuyện với nhau về nhiều vấn đề có thể tranh cãi. Nhưng mỗi khi anh Đặng Tiến về thăm quê Việt Nam, nhất là thăm quê xứ Quảng, tôi lại nghe anh…cãi. Hình như Đặng Tiến cho rằng ở Pháp mà cãi theo lối…Quảng Nam là không thật thích hợp, cũng như mỳ Quảng phải ăn tại Quảng Nam nó mới…sướng. Tôi hoàn toàn đồng ý nếu nhà văn Đặng Tiến nghĩ như vậy. Có lần, tôi đi Đà Nẵng trên đường ghé thị trấn Núi Thành ăn bún hay mỳ Quảng gì đó. Có hai quán đều bán một thứ quà sáng, lại ở sát nhau, nên khó tránh khỏi chuyện cạnh tranh…mạnh, nhưng ít lành. Khi xe chúng tôi đỗ ở quán này, thì ông chủ quán kia có vẻ không hài lòng. Lời qua tiếng lại thế nào đó mà chỉ nửa phút sau, hai ông chủ quán đều cở trần trùng trục-chắc là bạn láng giềng vì nhà sát vách-kéo nhau ra giữa đường quốc lộ số 1 để…cãi. Cãi chí tử. Tôi ngồi xem và nhận xét khách quan với chú em cùng đi: “Nếu ở Quảng Ngãi mình, một khi đã cởi trần kéo nhau ra giữa đường thì chỉ có…nện nhau mới…hả. Chứ cãi thế này thì làm sao giải quyết vấn đề được?” Hai ông chủ quán cứ tiếp tục…cãi nhau ngay giữa đường, mặc cho xe cộ qua lại ầm ầm. Mà lạ, chả thấy ai xúm lại xem cả. Ở Hà Nội mỗi khi có cuộc ồn ào kiểu đó, chỉ một thoáng là đường bị tắc liền. Tất cả mọi người đi ngang đều sẽ dừng lại, ghé xem, háo hức. Còn ở thị trấn Núi Thành này, có lẽ người ta quá quen chuyện có hai ông chủ quán…cãi nhau, nên chẳng ai ngó ngàng. Ấy, nhà văn Đặng Tiến dường như quá hiểu quê mình, nên cứ về Quảng, dù là Quảng Nam hay Quảng Ngãi, là anh…cãi. Có lần anh vào Quảng Ngãi chơi, bọn tôi mời anh ăn cơm niêu. Đặng Tiến vừa ăn ngon lành vừa bày cho chúng tôi cách ăn…cá niêng, là loại cá “đặc sản” của vùng núi rừng Quảng Ngãi mà bọn chúng tôi đều quá rành. Chúng tôi vui vẻ ngồi nghe anh bày cách ăn, rằng phải thế…thế, nhất là khi ăn xương cá thì nên dùng…răng hàm mà nhai cho kỹ. Tôi buột miệng: “Nhưng không dùng răng hàm thì dùng răng…gì hở anh ?” Đặng Tiến nổi cáu, cãi liền. Thì tôi cũng buột miệng nhận xét vậy, chứ không có ý tranh cãi. Dĩ nhiên sau đó tất cả chúng tôi và nhà văn Đặng Tiến từ Pháp về thăm quê đều…cười xoà. Nhưng từ đó, tôi biết thêm “Quảng Nam hay cãi” là vậy! Rất dễ thương, nhưng phải hiểu nhau cơ, chứ không cũng dễ…cáu lắm!     

Kỳ tới: Nguyễn Ngọc Hưng nằm... thơ