DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ
 
TRẦN VŨ MAI - QUYẾT LIỆT VÀ LẶNG LẼ

                                                                                      thanh thảo

 
 

 Hàng năm, cứ đến ngày 30/4 là nhóm bạn bè chúng tôi lại nhớ đến Trần Vũ Mai, một nhà thơ, một người bạn, một hồn thơ quyết liệt và lặng lẽ đến kỳ lạ. Bây giờ, không phải nhiều người biết đến Trần Vũ Mai và thơ anh, mặc dù theo tôi, anh là một trong những nhà thơ tài năng và bản lĩnh vượt trội của thế hệ thơ chống Mỹ. Cơ sự cho cái thiếu “duyên nổi tiếng” này là ở chỗ Trần Vũ Mai lúc sinh thời không bao giờ thèm “PR” cho thơ mình. Anh cố ý tránh xa những nơi có thể đọc thơ hay quảng bá thơ, nhất là thơ của mình. Công tác ở NXB Tác Phẩm Mới (tức NXB Hội Nhà Văn sau này) nhưng Trần Vũ Mai không hề “nhân dịp” đó để công bố bất cứ tập thơ nào của mình ở NXB “nhà” này. Và hình như anh cũng hơi thờ ơ với sự công bố tác phẩm của mình ở những nơi khác. Mai làm việc quá nghiêm cẩn, anh trăn trở với từng con chữ, nhưng hình như anh chỉ làm thơ cho…mình đọc là chính, như kiểu anh ghi nhật ký. Trong số những nhà văn trẻ hồi ấy đi chiến trường, thì Trần Vũ Mai là người chăm ghi nhật ký nhất. Nhiều đoạn nhật ký của anh được công bố sau khi anh mất (Mai mất năm 1991) mang tính văn học rất cao, vì được anh viết rất kỹ. Trong chiến tranh, Mai trụ bám ở chiến trường Cực nam (anh vốn họ tên là Vũ Xuân Mai, nhưng lấy bút danh Trần Vũ Mai do ngưỡng mộ nhà thơ đàn anh đồng hương của mình là Trần Mai Ninh-người đã chiến đấu và hy sinh ở chiến trường Cực nam Trung bộ hồi kháng chiến chống Pháp) là chiến trường ác liệt và gian khổ bậc nhất. Trường ca “Ở làng Phước Hậu” của anh được thai nghén và viết từ một ngôi làng ở Phú Yên. Lúc đầu nó có tên là “ Cảm giác lạc quan”, nhưng về sau nhà văn Nguyễn Chí Trung-người thủ trưởng đầy quả cảm trong chiến đấu mà Mai rất quí trọng-đã gợi ý anh nên đổi tên là “Ở làng Phước Hậu” cho nó…dễ hiểu. Có lẽ ông Trung thấy cái tên “Cảm giác lạc quan” này tuy hay và lạ nhưng hơi…thế nào (?). Thôi thì lấy tên “Ở làng Phước Hậu” có vẻ “người thật việc thật” cho nó chắc. Tôi nghĩ, chính cú “thay tên đổi họ” ấy đã khiến trường ca này-một trong những trường ca rất hay về cuộc chiến tranh chống Mỹ-có một số phận hơi khuất lấp. Đó là điều rất đáng tiếc. Nhưng có lẽ Trần Vũ Mai không nghĩ như vậy. Anh bình thản. Và tiếp tục…uống rượu, tiếp tục viết nhật ký và viết những bài thơ, viết cả một trường ca mới “Nàng chim Lạc” mà anh cất trong ngăn kéo để chơi. Tôi ít thấy một nhà thơ nào mà coi danh vọng “không là cái đinh gì” như Trần Vũ Mai. Nhớ ngày mới giải phóng, giữa Sài Gòn tôi gặp lại Trần Vũ Mai khi anh theo quân đoàn 2 đánh vào Sài Gòn. Mai đi xe jeep, rủ tôi vào nhà hàng Thanh Thế uống rượu tây. Trông anh giống hệt Hemingway khi ông chiến đấu ở Tây Ban Nha trong Nội chiến. Mà đúng là trong đời, Mai chỉ thần tượng có hai người: một là Trần Mai Ninh, và hai là Hemingway. Đều là hai nhà thơ nhà văn ưa mạo hiểm và sống lãng tử. Trần Vũ Mai cũng vậy. Anh đã mạo hiểm trong chiến tranh. Và mạo hiểm cả trong hoà bình. Ngay cái chết của anh cũng mơ hồ và bí ẩn như cái chết của Trần Mai Ninh và Hemingway. Dù là chết trong hoà bình. 

 

Kỳ tới: Nhà thơ Đặng Đình Hưng nếm... chợ

 

Các bài khác:
· NGHĨ VỀ NHÀ THƠ PHẠM CÔNG THIỆN
· NHỮNG BÀI HÁT NGA
· ĐỖ MINH TUẤN… CÃI
· HOÀNG CẦM - GÃ PHÙ DU KINH BẮC
· THI SĨ HOÀNG CẦM QUAY VỀ LÃNG ĐÃNG BẾN SÔNG XA
· “CỤ” ĐỒNG, BẠN TÔI
· THẦY HOÀNG NHƯ MAI… ĐỌC THƠ
· HOÀNG CẦM... VỀ KINH BẮC
· HOÀNG CẦM RA ĐI, MỘT-THẾ-GIỚI-THƠ CÒN LẠI
· CHA ĐẺ CỦA VĂN HỌC VIỄN TƯỞNG VIỆT NAM
· MỐI DUYÊN THI CA XUÂN DIỆU - TRẦN ĐĂNG KHOA
· NGUYỄN QUANG LẬP… HÁT
· NHỚ HÒA VANG
· NGƯỜI MỸ NGHĨ GÌ VỀ 'NỖI BUỒN CHIẾN TRANH'?
· TRÀ GIANG…VẼ
· ĐỖ LAI THÚY VÀ PHÊ BÌNH THI PHÁP HỌC
· NỀN VĂN HỌC RA ĐỜI TRONG LỬA ĐẠN
· NGƯỜI LÍNH-CÁCH NHÌN PHƯƠNG ĐÔNG VÀ DĂM BA NỤ CƯỜI U-MUA
· SÀI GÒN, THÁNG 5 - 1975
· NHÀ THƠ YẾN LAN…TRUNG ẨN

 

  
Gia đình Bích Khê