THÔNG TIN
 
ĐÔI ĐIỀU CẦN BÀN VỀ TRẦN THỦ ĐỘ

                                                                   Đắc Trung


      Là nhân vật kiệt suất trong lịch sử, nhưng cuộc đời ông đa dạng. Bởi thế đánh giá về ông đã có những nhìn nhận không công bằng thiếu khách quan, cần xem xét.
      Ông sinh năm 1194, mồ côi từ nhỏ, ở với bỏc họ là Trần Lý tại làng Lưu Xá, Hưng Hà (Thái Bình). Trần Lý có người con gái rất xinh đẹp là Trần Thị Dung. Trần Thủ Độ và Trần Thị Dung yêu nhau từ khi còn rất trẻ.
      Mặc dù ít học, nhưng Trần Thủ Độ là người mưu lược, quyết đoán. Chính ông cùng với Trần Thừa và Trần Tự Khánh (đều là con trai Trần Lý, anh Trần Thị Dung) mộ quân đánh dẹp các thế lực cát cứ khôi phục lại cơ đồ nhà Lý, giúp Thái tử Sảm lên ngôi Hoàng đế. Trong thời gian lánh nạn về ở nhờ nhà ông Trần Lý, ngây ngất trước sắc đẹp của Trần Thị Dung, Thái tử Sảm ngỏ lời cưới Dung làm vợ. Để giữ vững và củng cố quyền lực của mình cùng những người họ Trần trong triều đình nhà Lý, Trần Thủ Độ đành chịu đựng nỗi đau riêng, hy sinh mối tình đầu để người yêu lấy Thái tử Sảm.
      Thái tử Sảm làm vua hiệu là Huệ Tông, lập Trần Thị Dung làm Nguyên phi, phong Trần Tự Khánh làm Chương tín hầu, Trần Thừa làm Phụ quốc Thái uý và Trần Thủ Độ là Điện tiền chỉ huy sứ.
      Lý Huệ Tông từ khi lên ngôi thường suốt ngày rượu chè say khướt, bê trễ việc triều chính. Vua không có con trai, Hoàng hậu Trần Thị Dung chỉ sinh được hai công chúa: Thuận Thiên đã gả cho Phụng kiền vương Trần Liễu (con Trần Thừa) và Chiêu Thánh mới 7 tuổi được làm Thái tử.
      Nhà vua bất tài, nhu nhược và sa đoạ kéo theo sự suy thoái của đất nước, thiên tai mất mùa liên tiếp, nhân dân vô cùng cực khổ, giặc dã, cướp bóc nổi lên như ong. Ngoài biên ải đế quốc Nguyên - Mông ráo riết tập trung binh lực chuẩn bị xâm lược. Trước tình hình nguy ngập đó, Trần Thủ Độ thấy rằng nếu cứ để nhà Lý yếu hèn trị vì đất nước chắc chắn không tránh khỏi hoạ diệt vong. Ông bàn với Trần Thừa: "Thời thế lúc này chỉ có họ Trần thay ngôi nhà Lý mới cứu được vận nước suy vi". Trần Thừa cho là phải. Vì thế tháng mười năm Giáp Thân (1224) Trần Thủ Độ tạo áp lực để Lý Huệ tông nhường ngôi cho công chúa Chiêu Thỏnh rồi đi tu ở chùa Chân Giáo và qua đời tại đấy. Sau đó lợi dụng mối cảm tình đặc biệt giữa Lý Chiêu Hoàng (Chiờu Thỏnh) với Trần Cảnh (con Trần Thừa) Trần Thủ Độ đã thu xếp thành cuộc hụn nhõn, rồi khuyờn Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh (1225). Đứng về lịch sử thì đây là cuộc đảo chính tích cực không đổ máu, phù hợp với quy luật phát triển. Nhờ cuộc bàn giao đó mà đất nước thoát khỏi triều đại nhà Lý thối nát, thay bằng những người họ Trần tài năng lãnh đạo. Giang sơn xã tắc ổn định, lòng dân ủng hộ nên đã tổ chức ba lần đánh tan giặc Nguyên - Mông. Qua việc này chứng tỏ Trần Thủ Độ là một nhà chính trị lỗi lạc, một chiến lược gia tuyệt vời có tầm nhìn xa thấy rộng.
      Cảm thông với mối tình đầu sâu sắc giữa Trần Thủ Độ và Trần Thị Lý, sau khi Trần Cảnh lên ngôi, tân triều đã tác hợp  Trần Thủ Độ với Trần Thị Dung.
      Sử sách xưa có người phê Trần Thủ Độ là gian hùng: cướp ngôi nhà Lý cho nhà Trần; Tội "sát phu cướp phụ" - bức tử Lý Huệ Tông rồi lấy Hoàng hậu Trần Thị Dung. Phê phán như thế là thiếu khách quan. Bởi việc nhà Trần thay ngôi nhà Lý là tích cực, thuận lòng dân và hợp quy luật; Kết luận Trần Thủ Độ bức tử Lý Huệ Tông thì cho tới nay vẫn chưa có cứ liệu nào khẳng định điều ấy. Sách "Đại Việt sử ký toàn thư" cũng viết: " Điều đó chưa chắc có thật"; Còn "cướp phụ" càng không đúng. Bởi Trần Thủ Độ và Trần Thị Dung yêu nhau từ trước khi Thái tử Sảm biết Dung. Nay họ lấy nhau,"châu về hợp phố" là hợp đạo lý.
      Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông lần thứ nhất, vai trò Trần Thủ Độ vô cùng quan trọng. Thế giặc mạnh, vua phải rời kinh thành về vùng sông Thiên Mạc. Vua ghé thuyền gặp Thái uý Trần Nhật Hiệu hỏi kế chống giặc. Nhật Hiệu chấm ngón tay vào nước viết hai chữ: "Nhập Tống", ý khuyên nhà vua chạy sang nhờ vả nước Tống. Vua rời thuyền sang hỏi Thái sư Trần Thủ Độ. Thủ Độ khảng khái tâu: "Đầu tôi chưa rơi xuống đất thì bệ hạ đừng lo". Vào lúc gay go nhất của đất nước, câu trả lời đanh thép của Thái sư Trần Thủ Độ đã khẳng định và củng cố tinh thần quyết đánh và quyết thắng của quân dân Đại Việt ta. Đồng thời ông đã thực sự là linh hồn của cuộc kháng chiến.
      Đất nước thanh bình, Trần Thủ Độ thu phục được các thế lực đối địch, tổ chức lại bộ máy chính quyền từ Trung ương tới cấp xã. Ông là người hết lòng vì việc nước, biết nghe lời nói thẳng. Một viên quan nhân lúc vào chầu đã tâu với vua: "Bệ hạ tuổỉ còn trẻ, mà Thái sư Trần Thủ Độ quyền át cả vua, xã tắc rồi sẽ ra sao?". Thái tông đến dinh Thủ Độ đem theo cả viên quan nọ. Vua nói với Thủ Độ: "Trẫm biết thượng phụ chỉ có lòng son vì nước chứ không có bụng riêng nào. Vậy mà kẻ kia thấy ông nắm giữ mọi quyền binh dám ngờ vực xằng tâu là đáng lo ngại về việc thượng phụ chuyên quyền không hay cho xã tắc. Đó là lời nói hại đến nghĩa vua tôi và tình chú cháu giữa thượng phụ và trẫm".
      Trần Thủ Độ trầm ngâm suy nghĩ hồi lâu,rồi tâu: "Đúng như lời hắn nói. Quả có chuyện chuyên quyền. Thế mới biết trăm lời vâng dạ không bằng một người nói thẳng. Trong triều duy nhất chỉ có người này dám nói những điều người khác chỉ dám nghĩ. Một triều đại muốn thịnh thì phải khuyến khích người nói thật". Nói xong Thủ Độ xin phép vua lấy mấy tấm lụa và mấy quan tiền thưởng cho viên quan nọ. Một lần Trần Thủ Độ đi duyệt định số hộ khẩu. Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung xin riêng cho một người cháu làm câu đương (chức quan thu thuế ở xã). Khi xét duyệt ở xã ấy, gọi đến tên người cháu đó, anh ta mừng rỡ chạy lại. Trần Thủ Độ bảo hắn: " Ngươi vì có Linh từ quốc mẫu xin cho mới được làm câu đương, không thể ví như những câu đương khác. Vì thế phải chặt một ngón chân để phân biệt". Người cháu kêu van xin thôi, mãi mới được tha. Từ đó không ai dám lợi dụng tình thân mà xin xỏ việc riêng nữa.
      Trần Thủ Độ mất tháng Giêng năm Giáp Tý (1264) thọ 71 tuổi, được truy tặng Thượng phụ Thái sư trung vũ Đại vương, để lại vinh quang và tiếng thơm muôn thuở. Dân ta biết ơn ông lập đền thờ ông ở nhiều nơi. Nhân dịp Xuân về chúng ta hãy cùng nhau tới đó thắp nén hương thơm tưởng niệm ông, người mở nghiệp nhà Trần. Tuy nhiên, một điều nữa rất cần nói là, hiện nay ở Thủ đô Hà Nội và nhiều thành phố khác như Nam Định, Hải Phòng, thành phố Hồ Chí Minh... các nhân vật nổi tiếng đời Trần như Trần Hưng Đạo, Trần Nguyên Hãn, Trần Nhật Duật, Trần Khánh Dư, Trần Nhân Tông ... đều được đặt tên cho những đường phố lớn. Nhưng chưa có đường phố lớn nào được mang tên Trần Thủ Độ, điều đó chẳng bất công lắm sao? Đặt câu hỏi này ra để mong các nhà chức trách xem xét !

Nguồn: vannghenamdinh

 

Các bài khác:
· THIÊN NHIÊN... PHỒN THỰC
· ĐÃ CÓ NGƯỜI ĐI TỚI ĐÍCH TRONG 'CUỘC HÀNH TRÌNH ĐI TÌM CHỮ VIỆT CỔ' ?
· CAO BIỀN - MỘT NHÂN VẬT NHIỀU HUYỀN THOẠI
· SỰ DU NHẬP CỦA NHO GIÁO VÀO VIỆT NAM DƯỚI THỜI BẮC THUỘC
· HỒI KÝ NGUYỄN THỊ BÌNH TRUYỀN 'SỨC TRẺ' CHO NHIỀU THẾ HỆ
· NHÀ BÁO ĐẦU TIÊN Ở VIỆT NAM
· Y HỌC CÓ KHẢ NĂNG ĐÁNH GIÁ LẠI LỊCH SỬ ?
· BÀI VĂN GÂY XÚC ĐỘNG VỀ SỰ THÀNH CÔNG
· DỊ NHÂN VÙNG CAO BỖNG DƯNG MẤT TÍCH
· VÌ SAO BA ANH EM NHÀ TÂY SƠN NỒI DA XÁO THỊT?
· SÁCH 'DANH NHÂN VÀ THỜI ĐẠI' - BỊA ĐẶT VÀ XÚC PHẠM
· CƠM BẢN - TRÍCH 'SƠN LA KÝ SỰ'
· BẢN XƯA YÊU DẤU (TRÍCH 'SƠN LÀ KÝ SỰ')
· ĐOÁ SEN QUÝ HIẾM 'TỊNH ĐẾ LIÊN'
· NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG CỦA TƯỚNG NGUYỄN KHOA NAM
· ĐẠO DIỄN HOLYWOOD VÀ BỨC THƯ GỬI ĐẠI TƯỚNG
· HUYỀN SỬ TIÊN RỒNG - MINH TRIẾT UYÊN NGUYÊN CỦA DÂN TỘC VIỆT
· VĂN HÓA LÀ ĐỊNH MỆNH
· BLAISE PASCAL - 'CÂY SẬY BIẾT SUY NGHĨ'
· PHẬT HOÀNG TRẦN NHÂN TÔNG VÀ CHUYẾN VIỄN DU CHIÊM THÀNH NĂM TÂN SỬU-2031

 

  
Gia đình Bích Khê